Algemeen

"ds. Hegger: 'Ik wil het wezenlijke van het christendom laten zien'"

EO Visie Geloven - 2 januari 2019

Publicatiedatum van dit artikel is niet bekend.

„Vergeet de catechisatielessen die de karikaturen over de Rooms-Katholieke Kerk bevorderden. Probeer elkaar te vinden in het bloed van Christus en bespreek daarna geschilpunten onder de glans van Zijn liefde. Het besef hoe diep Hij Zich vernederde, maakt nederig.“

Ds. H.J. Hegger (86) zou zijn felheid verloren hebben en heulen met Rome. In zijn huis staan weliswaar miniaturen van monniken en nonnetjes, maar er hangt ook een verjaardagskalender van het reformatorische blad Terdege. De milde taal die hij spreekt ten opzichte van rooms-katholieken krijgt dan ook wel eens een draai die hij niet bedoelde. Hegger „verwondert“ zich soms over de misverstanden die leven rondom de Katholieke Kerk en zijn persoon. Dat terwijl geen misverstand mogelijk is: Hegger is onverminderd van mening dat er tussen protestanten en katholieken werelden van verschil liggen. „Maar als ze eens zouden weten dat ook de Rooms-Katholieke Kerk belijdt dat je zonder wedergeboorte niet in de hemel komt en dat die wedergeboorte puur een werk is van Gods soevereine genade. Dat zou al heel wat opluchting geven. Als het goed is, is er herkenning tussen mensen die in Christus zijn, katholiek of protestant. Daarin is dan geen verschil. Maar als die herkenning er niet éérst geweest is, gaan standpunten tegenover standpunten staan.“

Non
Hegger heeft volop contacten onder rooms-katholieken. Enige tijd terug leidde hij de begrafenis van zijn zus die in een klooster woonde. „Tachtig nonnen stonden rond haar graf en ik mocht Christus centraal stellen.“ Hegger kent een „volkomen reformatorische non“ die geabonneerd is op het blad In de Rechte Straat, dat het getuigende gesprek met Rome wil aangaan. „Ze vertelde me dat ze de andere zusters sprak over de heerlijkheid van de gelovige overgave aan Christus. ‘Maar waar ketst het op af?’ zei ze. ‘Zij leven in een mist en dat is Maria, waardoor ze Christus niet zien’.“

Maar dit soort verschillen betrekt u niet in de gesprekken met ‘katholieken’?
(Lachend) „Zover zijn we nog niet, anders zou dat natuurlijk ter sprake komen. Ik wil getuigend spreken met mijn katholieke gesprekspartner. Daarvoor is eerst een basis in Christus nodig. Daarna begin je bijvoorbeeld over Mariaverering en de plaats van de paus. Die basis hebben mgr. De Korte en ik al bij elkaar ontdekt. Met de briefwisseling wilden we echter de volgorde aanhouden waarvan we geloven dat die goed is: Eerst Christus, daarna de verschillen.“

Maar het meningsverschil over transsubstantiatie, dat in de briefwisseling wel aan de orde kwam, leek niet eens zo groot…
„Ook Calvijn leerde de wezenlijke tegenwoordigheid van Christus in brood en wijn, alleen niet door transsubstantiatie. De Heidelbergse Catechismus heeft pas toegevoegd dat de mis een ‘vervloekte afgoderij’ is, nadat het Concilie van Trente in 1562 bepaalde dat de mis een ‘waar verzoeningsoffer’ is. Toen maakte de Katholieke Kerk verzoening afhankelijk van de mis. Vandaar die felle reactie van de Catechismus.“

Geroepen
„Ondanks dat zijn wij (protestanten en katholieken) geroepen zijn om Zijn getuigen te zijn, zodat mensen verwonderd gaan zeggen: ‘Hé, is Hij Die’? en dat ze dan hun reserves en tradities loslaten. Dat gaat niet door polemiek. Dan neemt iedereen stellingen in en wil iedereen gelijk krijgen. Het theologisch debat is wel nodig, maar pas nadat je hebt laten zien wie Christus voor jou is. Hij heeft de opdracht gegeven Zijn getuige te zijn. Niet: gij zult Mijn leer verdedigen. We moeten vooral vertellen wat we gezien en gehoord hebben van Hem.“

Want u denkt: De katholieken kunnen zoveel van de protestanten leren…
„Maar protestanten weer van katholieken als Bernardus van Clairveaux en Thomas à Kempis. Zij legden er sterk de nadruk op dat God in ons is door Christus, terwijl de Reformatie vaak te eenzijdig leerde dat God mèt ons is door Christus. Mijn bedoeling is dat iemand tot Christus komt. Bij rooms-katholieken is er echter veel bombast omheen gekomen. Daartegen helpt geen polemiek. Dan voelt een ander zich direct aangevallen. Wanneer iemand echt gegrepen is door de wetenschap dat hij in Christus alles heeft en dat hij daar zomaar naar mag grijpen, heeft het gesprek een andere sfeer. In die sfeer kun je vragen: ‘Hoe kun je met deze wetenschap nog leven met de leer van Maria en het vagevuur, waar de straffen voor de zonden zouden worden uitgevoerd’? Dat is iets anders dan al direct beginnen met tekst zus en tekst zo.“

U spreekt nu over een situatie van oecumene van het hart, waarin je elkaar herkent. Kun je met die term niet ook gemakkelijk de discussie doodslaan? Zo van: ‘Nee, we hebben elkaar in Christus gevonden, nu hebben we het niet meer over standpunten’.
(Denkend en lachend) „Je zou die conclusie kunnen trekken uit de protestantse leer dat alles draait om de vraag: Hoe vind ik een genadig God? en het antwoord: door genade en geloof in Christus. Maar de eerbied vergt van ons dat we het hele Woord van God serieus nemen. Helaas hebben veel katholieken geen persoonlijke relatie met Christus, maar dat geldt ook de protestanten. De theorie van het protestantisme (geloof, genade en Schrift) maakt Christus echter beter bereikbaar dan de theorie van het katholicisme, (waar ook Maria en de priesters een middelaarsrol spelen).“

Ultra bevindelijk
„Maar dat geldt niet overal in het protestantisme.“ Hegger merkt op dat het „ultra bevindelijke protestantisme,“ waar het felst tegen ‘Rome’ gewaarschuwd wordt, soms het meest op het katholicisme lijkt. „Ik las in een zojuist verschenen boek een geschiedenis van een meisje dat haar eerste communie zou doen. Dat is een groot feest, waarbij veel familie was uitgenodigd. Maar… ze had die morgen per ongeluk een slokje water ingenomen en mocht daarom niet te communie gaan. Jezus zou een kind nooit afwijzen omdat het een slokje water gedronken had. Trekken van deze ‘eigen’ voorwaarden zie ik ook in ultra bevindelijk-protestantse kring. Daar wordt het als positief gezien als er van de 500 kerkleden slechts vijftien mensen aan het avondmaal gaan. Als je dat tegenover de ruime en liefelijke uitnodiging van Christus zet, heb je hetzelfde als in de Katholieke Kerk. Daardoor komt er mist voor Zijn gestalte. Een harde conclusie, maar het heeft alles te maken met de heerszucht die ieder mens bezit. Macht is heerlijk, dat voel ik zelf ook. Je moet daarom nooit alleen naar anderen wijzen, zonder je vinger niet ook naar jezelf te richten. Nederigheid is een grondwet van de Bijbel.“ Fel: „De Here weerstaat de hoogmoedigen en de sukkels geeft Hij genade.“

Met mgr. De Korte merkt u de oecumene van het hart. Kun je in het algemeen de oecumene van het hart voorstaan met bijvoorbeeld een hele kerk, of moet je als persoonlijk christen die oecumene aanpassen aan de persoon die voor je staat?
„Ja, dat vind ik zeer wezenlijk. Je kunt nooit zomaar een hele kerk of groep onderbrengen in de oecumene. De oecumene van het hart ervaar je met een persoonlijk christen. Ik wil de eenheid tussen christenen, en niet tussen kerken, laten zien, ook van rooms-katholieke richting. Eenheid, niet in iets, maar in Hem. Hij heeft niet gezegd dat wie in Zijn leer gelooft het eeuwige leven heeft, maar wie in Hem gelooft.“

Dus u wilt niet katholieken, niet protestanten, maar christenen iets leren.
„Ja. Nu er in deze tijd zoveel hoon is over het christendom, vanwege kerkelijke twist, wil ik juist het wezenlijke van het christendom laten zien. Het getuigend gesprek begin je door te vertellen wie Christus voor jou persoonlijk is. Beginnen met discussie veroorzaakt dogma tegenover dogma en leer tegenover leer. Als je elkaar eerst aan het kruis hebt ontmoet, ligt er glans en liefde over. Van daaruit kun je dan verder praten, vooral met het oog op anderen die Christus nog niet kennen en die belemmerd worden door bepaalde dingen.“

Is het misbruik van de term oecumene van het hart als je stopt bij het ‘elkaar vinden’?
„Ja. Bij mgr. De Korte voel ik echt geen behoefte hem over te halen naar het protestantisme. Laat hem maar vruchtbaar katholiek zijn in de Katholieke Kerk. Wij zijn echter geen losse individuen, maar lid van een geheel. Dus als je ziet dat bepaalde leerstellingen reden zijn waardoor de mensen Christus niet meer zien, dan heb je de verantwoordelijkheid een ander de weg te wijzen waardoor hij ook Christus kan zien. We moeten het geheel van de christenheid op het oog hebben. Vele rooms-katholieke leerstellingen zijn een belemmering om tot Christus te komen. Ik moet daar dus tegen waarschuwen.“

Wat denkt u dat De Korte u gunt?
„Hij zal denken: ‘Het zou toch wel fijn zijn als Hegger terugkwam en dan bij ons dit Evangelie verkondigde’.“

Zou u met het huidige Nederlandse, katholieke, kerkelijke klimaat destijds weer uitgetreden zijn?
„Ik vermoed van niet. De Katholieke Kerk is zo veranderd. Je kunt – althans in Nederland - binnen die kerk het Evangelie van puur het geloof in Christus verkondigen, zonder dat je eruit wordt gegooid. Dat betekent niet dat ik met de kennis die ik nu heb, nu zou willen terugkeren. Ik vind de vraag niet belangrijk. De Here beslist over je plaats in Zijn wijngaard.“

Wie meer wil lezen van de strekking als de briefwisseling tussen ds. Hegger en mgr. De Korte, kan het boek Een in de levende Christus, van ds. Hegger lezen. Daarin een bijdrage van mgr. De Korte en kardinaal Simonis.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

„Rooms-Katholieke Kerk bestempelt protestantse gemeente in Alpen als sekte”

Reformatorisch Dagblad 16-03-2019

"Rooms-katholieken ontdekken Luther als kerkhervormer"

Protestants Nederland 20-02-2019

"Oproep voor gezamenlijk avondmaal en eucharistie"

Nederlands Dagblad 13-02-2019

"Boek Veluanus in moderne taal"

Barneveld Vandaag 05-02-2019

"Rooms Katholieke Kerk in zwaar weer"

Onseilandschouwen 05-02-2019

"Lutherse kerken bevestigen engagement voor de eenheid"

Kerknet 30-01-2019

“De kerk heeft toekomst waar ze zich verbindt met anderen”

Website PKN 30-01-2019

"Christenen hebben baat bij biecht."

Reformatorisch Dagblad 28-01-2019

"Biechten mag, in een gesprek van hart tot hart"

Reformatorisch Dagblad 14-01-2019

"Katholieken gingen stiekem op blote voeten de straat op voor God"

NRC 04-01-2019

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

Dáárom bidt de Kerk voor de overledenen

Katholiek Nieuwsblad 02-11-2018

"Dominee Pieter Versloot nodigt Groningers uit voor de biecht"

Trouw 19-08-2018

"Paus in Genève: oecumene plaatst Christus boven verdeeldheid"

Katholiek Nieuwsblad 21-06-2018

"Wat is nu wèl het verschil tussen katholiek en protestant?"

Dag6 04-04-2018

Luthers boodschap laat zich niet reduceren tot de "rechtvaardiging van de goddeloze"

Reformatorisch Dagblad 30-10-2017

“De scheiding tussen Rooms-Katholiek en Protestant is achterhaald”

NieuwWij verbindt de verschillen 15-10-2017

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.