Algemeen

"Een gereformeerd pleidooi voor meer getijdengebed"

Katholiek Nieuwsblad - 5 april 2019

De gereformeerde emeritus-hoogleraar Mees te Velde (68) uit het Overijsselse Hasselt pleit voor een herwaardering
van het getijdengebed. “Ik denk dat dat goed is voor onze wereld.’’

Hij was predikant, hoogleraar kerkgeschiedenis en
rector van de Theologische Universiteit van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in Kampen, vanouds
het bolwerk van het orthodoxe protestantisme. Nu
is Mees te Velde met emeritaat en leidt hij bezoekers rond in een voormalig klooster. Publiceren doet
hij niet meer, maar voor één boekje maakte hij een
uitzondering: Het getijdengebed, geschiedenis, betekenis,
uitdagingen, een brochure in de reeks Reformatorische
Stemmen van de Willem de Zwijgerstichting. Die
stelt zich ten doel de kennis van de reformatorische
beginselen bij de eigen achterban te vergroten.

BIDDENDE OMGANG MET GOD
Maar wat kan die protestantse achterban met metten,
noon, vespers en completen, zoals die eeuwenlang
vooral in kloosters, kluizen en katholieke pastorieën
werden gebeden? Veel, gelooft de auteur. Het
getijdengebed is voor hem een van de waardevolle
tradities die door de Reformatie verloren zijn
gegaan. “Je kunt een in zoveel eeuwen gegroeide en
uiteindelijk vastlopende mega-Kerk kennelijk niet
vernieuwen zonder verlies en gevolgschade”, schrijft
hij.
Het gevolg is dat het gebed bij protestanten vaak niet
de plek kreeg die het verdient, meent Te Velde. Het
belang van de woordverkondiging – lees: een goede
preek – stond voorop en dat ging ten koste van de
‘priesterlijke overgave’ van de gelovigen in gebed
en Eucharistie. “In de kerken van de Reformatie is
een spiritualiteit ontstaan die zich kenmerkt door
veel verbaliteit, rationaliteit en verzakelijking”,
constateert hij. “Eigentijds aansluiten bij de traditie
van het getijdengebed is mijns inziens een mooie kans
om in deze tijd de biddende omgang met God en met
elkaar nieuwe gestalte en dynamiek te geven.”

DE TOEWIJDING
Te Velde groeide op in een pastorie, binnen de
vrijgemaakt-gereformeerde Kerk, die zich in 1944
afsplitste van de Gereformeerde Kerken in Nederland.

Daarbij ging het erom wie het gedachtegoed van de
Reformatie het zuiverst verwoordde. “Juist daarom
was er ook veel interesse in andere Kerken”, verklaart
hij.
Zelf beperkte hij zich niet tot de protestantse traditie.
Als student klopte hij aan bij het dominicanenklooster
in Zwolle, dat hij graag eens wilde zien. Tijdens zijn
studie verdiepte hij zich grondig in de oudchristelijke
Kerk. En die belangstelling is altijd gebleven.
In zijn boekje beschrijft hij hoe enkele van zijn protestantse vrienden bij hun jaarlijkse kloosterbezoek
het getijdengebed van de monniken meemaken. En
waarom dat een dubbel gevoel oplevert. Het ritme
van gebed, bijbellezing en stilte doet hun goed en
er is respect voor de toewijding. Maar met het neogregoriaans reciteren van de psalmen hebben ze
weinig en het “gemompel van de monniken” ervaren
ze als naar binnen gekeerd en vreugdeloos.

ONOPHOUDELIJK LOFOFFER
Te Velde herkent dat. De waarde zit voor hem in
het belang van het bidden zelf. “Het gaat in het
getijdengebed om de directe ontmoeting met God
in Christus, in de eerste plaats om Hem te eren. Ik
vind dat dat in de gereformeerde praktijk te weinig
inhoud krijgt. Wij zijn toch vooral een preekkerk
geworden, wij beleven geloven heel erg in het horen
van het Woord. Maar het geloof kent verschillende
dimensies.”
Met instemming citeert Te Velde uit de Algemene
inleiding op het katholieke Getijdenboek van na
het Tweede Vaticaans Concilie. Daarin worden
álle gelovigen – niet alleen de geestelijkheid –
aangemoedigd tot een ‘onophoudelijk lofoffer’ aan
God.
En ja, hij weet wel dat dat in de meeste katholieke
huiskamers ook geen dagelijkse praktijk is, dat
kerken leeglopen en kloosters sluiten. Juist daarom
hoopt hij op een gezamenlijke herwaardering van het
getijdengebed, zij het in een vorm die aansluit bij wat
mensen van nu ‘kunnen hebben’.
Dat gebeurt bijvoorbeeld al in de abdij Nieuw Sion
in Diepenheim, die in 2015 werd overgenomen door
een groep protestanten en katholieken. Vooralsnog
drie keer per week vinden hier weer getijdengebeden
plaats.

HUIZEN VAN GEBED
De initiatiefnemers, van wie Te Velde er een is, spreken
van een ‘getijdengemeenschap’ die het gebed wil
voortzetten van de cisterciënzer monniken die er
voorheen woonden. “Met de katholieken die ik rond
Nieuw Sion ontmoet, heb ik prachtige gesprekken. Ook
zij zijn, na alle kaalslag in de rooms-katholieke Kerk,
bezig met hoe ze de essentie van het geloof kunnen
vasthouden. Daarin herkennen wij elkaar.”
Zijn wens is dat er op meer plaatsen zulke ‘huizen van
gebed’ ontstaan. “In kloosters en kapelletjes, maar ook
op plekken waar veel mensen samenkomen, zoals op de
Amsterdamse Zuidas. Ik denk dat dat goed is voor onze
wereld. De toekomst van de kloosters ziet er somber uit,
maar hopelijk zijn er voldoende protestanten die bereid
zijn om een paar keer per dag de klok te luiden en mee te bidden.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Reformatie ging al snel internationaal"

Reformatorisch Dagblad 28-06-2019

"Balanceren tussen waarheid en eenheid"

Protestants Nederland 05-06-2019

“Focus bij oecumene op de eenheid in Christus”

Protestants Nederland 05-06-2019

"Vijfhonderd jaar Reformatie, een blijvende uitdaging voor de oecumene "

Protestants Nederland 05-06-2019

"Het jansenisme. Een rooms-katholieke ketterij?"

Weblog Dr. P.de Vries 22-05-2019

"Dr. Plaisier: Radicale stappen voor samengaan Rome en Reformatie"

Reformatorisch Dagblad 20-05-2019

"Katholiek en hervormd (gereformeerd)"

Dr. P. de Vries 04-05-2019

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is Rome veranderd?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 25-04-2019

„Rooms-Katholieke Kerk bestempelt protestantse gemeente in Alpen als sekte”

Reformatorisch Dagblad 16-03-2019

"Rooms-katholieken ontdekken Luther als kerkhervormer"

Protestants Nederland 20-02-2019

"Oproep voor gezamenlijk avondmaal en eucharistie"

Nederlands Dagblad 13-02-2019

"Boek Veluanus in moderne taal"

Barneveld Vandaag 05-02-2019

"Rooms Katholieke Kerk in zwaar weer"

Onseilandschouwen 05-02-2019

"Lutherse kerken bevestigen engagement voor de eenheid"

Kerknet 30-01-2019

“De kerk heeft toekomst waar ze zich verbindt met anderen”

Website PKN 30-01-2019

"Christenen hebben baat bij biecht."

Reformatorisch Dagblad 28-01-2019

"Biechten mag, in een gesprek van hart tot hart"

Reformatorisch Dagblad 14-01-2019

"Katholieken gingen stiekem op blote voeten de straat op voor God"

NRC 04-01-2019

"ds. Hegger: 'Ik wil het wezenlijke van het christendom laten zien'"

EO Visie Geloven 02-01-2019

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

Dáárom bidt de Kerk voor de overledenen

Katholiek Nieuwsblad 02-11-2018

"Dominee Pieter Versloot nodigt Groningers uit voor de biecht"

Trouw 19-08-2018

"Paus in Genève: oecumene plaatst Christus boven verdeeldheid"

Katholiek Nieuwsblad 21-06-2018

"Wat is nu wèl het verschil tussen katholiek en protestant?"

Dag6 04-04-2018

Luthers boodschap laat zich niet reduceren tot de "rechtvaardiging van de goddeloze"

Reformatorisch Dagblad 30-10-2017

“De scheiding tussen Rooms-Katholiek en Protestant is achterhaald”

NieuwWij verbindt de verschillen 15-10-2017

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is de roomse kerk reformatorischer geworden?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 07-04-2005

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.