Algemeen

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is de roomse kerk reformatorischer geworden?"

Prof. Dr W. van Vlastuin - 7 april 2005

Bewust of onbewust leeft onder christenen de gedachte dat de scherpe kanten van de roomse kerk zijn afgeslepen. Erkent de roomse kerk niet dat de zaligheid uit genade is? Vooral de onlangs overleden paus Johannes Paulus II zou een symbool zijn voor het herstel van de betrekkingen. Op verzoek van de redactie een enkele overweging.

Om de gedachten van paus Johannes Paulus II op het spoor te komen, kunnen we het beste te rade gaan bij hetgeen hij zelf heeft geschreven. Wij verkeren in de gelukkige omstandigheid dat hij zich ongeveer tien jaar geleden publiekelijk verantwoordde in het boek ‘Op de drempel van de hoop.’

In dit boek staan verrassende uitspraken. De overleden paus was een bondgenoot in de strijd tegen de Verlichting. Niet de mens, maar God en Zijn orde dienden centraal te staan. In dit verband liet hij zijn verontwaardiging over het morele verval in het Westen duidelijk blijken.
Het doet ons ook weldadig aan dat hij de heilsfeiten niet ter discussie stelde. Hij liet er geen twijfel over bestaan dat we alleen door Christus het eeuwige leven kunnen ontvangen. Nadrukkelijk nam hij afstand van de Islam, omdat daarin het “God met ons” ontbreekt.

Overigens zegt het bovenstaande nog niets. Immers, ook in de tijd van de Reformatie waren deze dingen niet het breekpunt met de Romana. Het ging niet om de belijdenis van de Schepper of van de heilsfeiten, maar om de leer van de zaligheid. Als het over deze vragen gaat, erkent paus Johannes Paulus II zelf dat er geen toenadering is gekomen tot de leer van de Reformatie: “Wat echter de kerken en gemeenschappen van de Reformatie betreft, moet men erkennen dat die scheiding veel duidelijker is, aangezien daar enkele fundamentele door Christus vastgestelde elementen geschonden zijn.”

Welke elementen zijn geschonden? Hier blijkt de roomse kerk als instituut onopgeefbaar te zijn: “Christus alleen, aanwezig te midden van ons in Zijn lichaam, dat is de kerk, is de middelaar en de weg van het heil (…) Daarom kunnen die mensen, die, hoewel zij weten dat de katholieke Kerk door God middels Jezus Christus gesticht is als voorwaarde om verlost te worden, toch weigeren in haar binnen te gaan of binnen te blijven, niet gered worden (…) Volledig deel van de gemeenschap van de kerk zijn zij, die in het bezit van de Geest van Christus, onverkort haar organisatie en alle heilsmiddelen, die in haar zijn ingesteld, aanvaarden, en die in haar zichtbaar lichaam verbonden zijn met Christus door de banden van de geloofsbelijdenis, de sacramenten, het kerkelijk bestuur en de kerkelijke gemeenschap. Christus bestuurt de kerk door middel van de paus en de bisschoppen.”
Wat zit hierachter? “Toen Christus van de dood was opgestaan, stortte Hij zijn levenschenkende Geest uit over de apostelen, en door middel van Hem vormde Hij zijn Lichaam, dat is de kerk, tot een heilssacrament voor allen. Zittend aan de rechterhand van de Vader werkt Hij voortdurend in de wereld om de mensen tot de kerk te brengen en hen door haar nauwer aan zich te binden en hen met het voedsel van Zijn eigen Lichaam en Bloed deelachtig te maken aan Zijn glorievolle leven.”
Dit bracht de paus dan ook tot de verstrekkende conclusie: “Wij plaatsen dus de kerk op hetzelfde plan als het mysterie van de allerheiligste Drie-eenheid en de mysteries van menswording en verlossing.”
Als we deze enkele uitspraken op ons laten inwerken, dan horen we er ten eerste in dat genade als een soort infuus door middel van de sacramenten aan zondaren wordt meegedeeld. Er is geen persoonlijk berouw en bekering nodig. Het Sola Fide is verdwenen. Ten tweede verwondert het ons niet dat ook paus Johannes Paulus II sprak over het geloof in de kerk. De kerk is de incarnatie van de Zoon. Wie tot de kerk komt, komt tot Christus. Hij deelt Zijn heil niet door het Woord, maar door de sacramenten uit. Zo sneuvelt het Sola Scriptura. In de derde plaats kunnen we constateren dat de kerk de plaats inneemt van de Heilige Geest. Niet de Heilige Geest eigent ons het heil toe, maar de kerk. De Geest wordt losgemaakt van het Woord en wordt opgesloten in het instituut van de kerk. Deze leer van de kerk openbaart hoe de paus dacht over de genade. Hier is ook het Sola Gratia in het geding. Kortom, we zien nog steeds uit naar de reformatie van de roomse kerk.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Katholiek en hervormd (gereformeerd)"

Dr. P. de Vries 04-05-2019

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is Rome veranderd?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 25-04-2019

„Rooms-Katholieke Kerk bestempelt protestantse gemeente in Alpen als sekte”

Reformatorisch Dagblad 16-03-2019

"Rooms-katholieken ontdekken Luther als kerkhervormer"

Protestants Nederland 20-02-2019

"Oproep voor gezamenlijk avondmaal en eucharistie"

Nederlands Dagblad 13-02-2019

"Boek Veluanus in moderne taal"

Barneveld Vandaag 05-02-2019

"Rooms Katholieke Kerk in zwaar weer"

Onseilandschouwen 05-02-2019

"Lutherse kerken bevestigen engagement voor de eenheid"

Kerknet 30-01-2019

“De kerk heeft toekomst waar ze zich verbindt met anderen”

Website PKN 30-01-2019

"Christenen hebben baat bij biecht."

Reformatorisch Dagblad 28-01-2019

"Biechten mag, in een gesprek van hart tot hart"

Reformatorisch Dagblad 14-01-2019

"Katholieken gingen stiekem op blote voeten de straat op voor God"

NRC 04-01-2019

"ds. Hegger: 'Ik wil het wezenlijke van het christendom laten zien'"

EO Visie Geloven 02-01-2019

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

Dáárom bidt de Kerk voor de overledenen

Katholiek Nieuwsblad 02-11-2018

"Dominee Pieter Versloot nodigt Groningers uit voor de biecht"

Trouw 19-08-2018

"Paus in Genève: oecumene plaatst Christus boven verdeeldheid"

Katholiek Nieuwsblad 21-06-2018

"Wat is nu wèl het verschil tussen katholiek en protestant?"

Dag6 04-04-2018

Luthers boodschap laat zich niet reduceren tot de "rechtvaardiging van de goddeloze"

Reformatorisch Dagblad 30-10-2017

“De scheiding tussen Rooms-Katholiek en Protestant is achterhaald”

NieuwWij verbindt de verschillen 15-10-2017

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.