Algemeen

"Protestants Nederland in debat over Rome en Reformatie"

Reformatorisch Dagblad - 27 mei 2019

Tijdens een debatbijeenkomst in Dordrecht proeven protestanten de nieren van de rooms-katholieke universitair docent dr. Anton ten Klooster. Soms klinkt een scherp verwijt. Ten Klooster vestigt echter liever de aandacht op de overeenkomsten.

Thema van de debatbijeenkomst van de vereniging Protestants Nederland, zaterdag, is ”Dialoog met Rome, impasse of nieuwe kansen?”

In zijn openingswoord noemt voorzitter ds. J. M. J. Kieviet, emeritus predikant binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken, de verhouding tussen protestanten en rooms-katholieken „een kritische verbondenheid.” Een protestant blijft volgens hem „altoos heimwee houden naar de Katholieke Kerk, een verlangen koesteren naar de eenheid in het ware geloof.”

Doodzonde

Ten Klooster, die ook priester is, ziet in de dialoog tussen protestanten en rooms-katholieken vooral kansen. De docent aan de universiteit van Tilburg is gepromoveerd op de visie van de middeleeuwse theoloog Thomas van Aquino op de zaligsprekingen. Er zijn volgens hem meer overeenkomsten tussen Aquino en de zestiende-eeuwse kerkhervormer Maarten Luther dan de laatste voor waar wilde houden.

„Thomas van Aquino fundeerde zijn leer op de Bijbel”, aldus Ten Klooster. „Vanuit die basis disputeerde en preekte hij. Aquino maakte een ontwikkeling door in het lezen en uitleggen van de Schrift. Door het lezen van de geschriften van de kerkvader Augustinus kwam Aquino meer en meer tot de overtuiging van het sola gratia: de mens wordt gered door genade alleen.”

Dr. Klaas van der Zwaag, hoofdredacteur van het tijdschrift Protestants Nederland, ziet een toenadering tussen rooms-katholieken en protestanten. „Je kunt niet zeggen dat Luther vandaag niet meer uit de Rooms-Katholieke Kerk zou zijn gestapt. Maar Rome en Reformatie zijn wel dichter bij elkaar gekomen. In de afgelopen eeuw is de Rooms-Katholieke Kerk zich meer op de Schrift gaan oriënteren. Ook is aan beide zijden meer oog gekomen voor het onderscheid tussen de rechtvaardiging die ons wordt toegerekend en de rechtvaardigmaking, waarin de vernieuwing van de mens centraal staat.”

Struikelblokken in het zoeken naar oecumene ziet Van der Zwaag vooral in het „massieve instituut” van de Rooms-Katholieke Kerk. „Ze blijft een sacramenteel instituut, dat voor een verlossende bemiddeling moet zorgen. Ook blijven rooms-katholieken geloven in de medewerking van de mens in het heil, al wil Rome tegelijk het genadekarakter van het heil onderstrepen. Men beschouwt de natuur niet als radicaal verdorven.”

Mysteriën

Dr. Matthijs van Ittersum, teamleider aan de reformatorische scholengemeenschap Jacobus Fruytier in Rijssen, gaat in zijn lezing in op een aantal stereotypen van protestanten over de Rooms-Katholieke Kerk. Ook hij behandelt het punt van de rechtvaardiging. „Het lijden en sterven van Christus zullen wij nooit begrijpen, want het geloof zit vol mysteriën.”

Toch zijn er volgens Van Ittersum, die vorig jaar promoveerde op een vergelijking tussen Augustinus en Joseph Ratzinger (oftewel paus Benedictus XVI), twee modellen die iets zeggen over de betekenis van dit lijden en sterven: het juridische model en het participerende model. „In het juridische model staat verzoening door voldoening centraal. In het participerende model ligt de nadruk op Christus Die met ons lijdt. Wij gaan met Hem door het water en verrijzen daaruit. Het participatiemodel is meer aanwezig in rooms-katholieke theologie, terwijl het juridische model meer gevolgd wordt in de protestantse theologie. We hoeven niet een uitspraak te doen over wat het beste model is, want beide werpen licht op Wie Christus is.”

Wreed vermoord

Oud-voorzitter ds. L. J. Geluk uit in het debat een scherp verwijt aan het adres van de Rooms-Katholieke Kerk. „Pas las ik weer eens over het drama van de Batholomeüsnacht in 1572. Protestanten werden wreed vermoord. Toen in Rome verslag werd gedaan van die gebeurtenis, hief men het Te Deum aan. De Rooms-Katholieke Kerk zou zich moeten schamen voor wat de protestanten is aangedaan.”

Volgens Ten klooster heeft de paus in het jaar 2000 op zijn knieën schuld beleden voor de zonden in het verleden. „Het is belangrijk om ons nu te richten op de opdracht om allen één te zijn. Voor de wereld zijn wij allemaal christenen en tellen denominaties niet.”

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Rooms-katholicisme en Biblebelt hebben de nodige raakvlakken"

Reformatorisch Dagblad 18-11-2019

"Een monnik in de wereld"

Reformatorisch Dagblad 16-10-2019

"Reformatie ging al snel internationaal"

Reformatorisch Dagblad 28-06-2019

"Balanceren tussen waarheid en eenheid"

Protestants Nederland 05-06-2019

“Focus bij oecumene op de eenheid in Christus”

Protestants Nederland 05-06-2019

"Vijfhonderd jaar Reformatie, een blijvende uitdaging voor de oecumene "

Protestants Nederland 05-06-2019

"Het jansenisme. Een rooms-katholieke ketterij?"

Weblog Dr. P.de Vries 22-05-2019

"Dr. Plaisier: Radicale stappen voor samengaan Rome en Reformatie"

Reformatorisch Dagblad 20-05-2019

"Katholiek en hervormd (gereformeerd)"

Dr. P. de Vries 04-05-2019

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is Rome veranderd?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 25-04-2019

„Rooms-Katholieke Kerk bestempelt protestantse gemeente in Alpen als sekte”

Reformatorisch Dagblad 16-03-2019

"Rooms-katholieken ontdekken Luther als kerkhervormer"

Protestants Nederland 20-02-2019

"Oproep voor gezamenlijk avondmaal en eucharistie"

Nederlands Dagblad 13-02-2019

"Boek Veluanus in moderne taal"

Barneveld Vandaag 05-02-2019

"Rooms Katholieke Kerk in zwaar weer"

Onseilandschouwen 05-02-2019

"Lutherse kerken bevestigen engagement voor de eenheid"

Kerknet 30-01-2019

“De kerk heeft toekomst waar ze zich verbindt met anderen”

Website PKN 30-01-2019

"Christenen hebben baat bij biecht."

Reformatorisch Dagblad 28-01-2019

"Biechten mag, in een gesprek van hart tot hart"

Reformatorisch Dagblad 14-01-2019

"Katholieken gingen stiekem op blote voeten de straat op voor God"

NRC 04-01-2019

"ds. Hegger: 'Ik wil het wezenlijke van het christendom laten zien'"

EO Visie Geloven 02-01-2019

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

Dáárom bidt de Kerk voor de overledenen

Katholiek Nieuwsblad 02-11-2018

"Dominee Pieter Versloot nodigt Groningers uit voor de biecht"

Trouw 19-08-2018

"Paus in Genève: oecumene plaatst Christus boven verdeeldheid"

Katholiek Nieuwsblad 21-06-2018

"Wat is nu wèl het verschil tussen katholiek en protestant?"

Dag6 04-04-2018

Luthers boodschap laat zich niet reduceren tot de "rechtvaardiging van de goddeloze"

Reformatorisch Dagblad 30-10-2017

“De scheiding tussen Rooms-Katholiek en Protestant is achterhaald”

NieuwWij verbindt de verschillen 15-10-2017

Hoogleraren over Rome-Reformatie: "Ook de Reformatie heeft een reformatie nodig"

Prof. Dr. W. van Vlastuin 10-10-2017

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is de roomse kerk reformatorischer geworden?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 07-04-2005

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.