Algemeen

"Dominee Pieter Versloot nodigt Groningers uit voor de biecht"

Trouw - 19 augustus 2018

De Groningse dominee Pieter Versloot woonde negen jaar in Kazachstan. Daar had hij een biechtvader. Nu is hij dat zelf. Elke woensdagmiddag zit hij in een klein kamertje van de Martinikerk klaar om te luisteren, te vergeven en eventueel te bidden.

In zijn enthousiasme had dominee Pieter Versloot een groot bord bij het zijdeurtje van de Groningse Martinikerk willen zetten. 'Wil je biechten, stap dan binnen!', zou hij daar op zetten. Bij nader inzien leek hem een kleine aankondiging slimmer. Te veel openheid kon potentiële biechtelingen weleens eerder afschrikken dan stimuleren; zo gewoon is dat in Nederland immers niet meer.

Bij de zijdeur van de monumentale kerk, om de hoek bij de ingang van de Martinitoren, hangt nu een bescheiden postertje. 'Waarom zou je ermee rond blijven lopen? Lucht je hart!' staat er boven een vriendelijke tekst die vertelt dat iedereen op woensdagmiddag binnen kan lopen, om te vertellen 'wat je kwijt wil', aan de dominee die een ambtsgeheim heeft: hij vertelt het niet door.

"Het is eigenlijk supersimpel wat ik doe", zegt de 47-jarige predikant aan de biechttafel, waarop standaard een Bijbel en een liedboek ligt. "Iemand vertelt zijn verhaal, ik zit er bij en ik luister. Ik geef geen advies, ik ga niet in iemands ziel roeren. Ik ben geen psycholoog, ik ben dominee. Soms bid ik met iemand, of lees een stukje uit de Bijbel. Vanuit mijn christelijke overtuiging zie ik het zo: God wil ons uit onze benauwdheid halen. Hij geeft licht, lucht en ruimte. Wij creëren die ruimte hier."

Sociale functie
De consistorie, waar de dominee op zondag met de kerkenraad de dienst voorbereidt, is volgens Versloot de perfecte ruimte voor de biecht. Via een bescheiden hal met toilet komt de biechteling in een sobere ruimte, met een tafel en een paar rechte houten stoelen. Er is een keukentje, voor water of thee. Opvallend zijn de hoge raampjes. Ze geven zicht op de Grote Markt met het vroegere stadhuis, het nieuwe VVV en, aan de voet van de kerk, een terras. Dit was het boter- en broodhuisje, vertelt de dominee, die sinds twee jaar is verbonden aan de wijkgemeente van de Protestantse Kerk in Nederland in het Groningse centrum. Van pakweg de zestiende tot de achttiende eeuw deelde de kerk op maandag door die luiken brood uit aan de armen. Ook toen al, lacht Versloot, had de kerk een sociale functie.

De luiken kunnen dicht. Maar de meeste biechtelingen vinden het geen probleem dat mensen van buiten ook naar binnen kunnen kijken. Voor wie echt onzichtbaar wil zijn, is er een andere ruimte in de kerk.

Storm loopt het niet. Maar elke woensdagmiddag zit de dominee daar, en steevast zijn er een paar mensen. Ze komen anoniem binnen, vaak weet de biechtvader alleen een voornaam. Dat vinden ze fijn. Ook zijn ze, zo vertellen ze Versloot vaak, blij dat ze geen afspraak hoeven te maken, en dat ze niet hoeven te betalen. En ze vinden het prettig dat ze van de dominee geen opdrachten meekrijgen, hij houdt hen geen spiegel voor, ze 'hoeven niks'.

Versloot: "Ze vertellen over de grote dingen waar ze mee te maken hebben in het leven. In de relationele sfeer, over geld en schulden. Over ziekte, ellende, verlies. In deze studentenstad komen relatief veel twintigers die doodmoe zijn. De hoge verwachtingen die de samenleving van hen heeft, maar vooral ook de onbarmhartige eisen die zij aan zichzelf stellen worden hen te veel. Ik kan niet meer, zeggen ze."

Heel soms krijgt de dominee mensen met zware psychische problemen. Dan geeft hij ze in overweging een huisarts te bellen. En als het heel ernstig is, als mensen vertellen een einde aan hun leven te willen maken, dan belt hij zelf de dokter. Die - uitzonderlijke - situaties zijn ook de enige keren dat hij 's avonds denkt: 'oei, hoe zou dat aflopen?' "Na zo'n gesprek verdwijnen de mensen weer in de mist. Psychiatrie is niet mijn vakgebied. Ik bied ruimte, ik kan mensen misschien een klein stapje verder helpen, maar ik ben niet deskundig om mensen te helpen bij zware psychische problemen."

Zelf wil Versloot er 'onvoorwaardelijk zijn' voor de mensen die hij voor zich heeft. Hij houdt niet van verborgen agenda's, hij is er niet op uit leden te winnen voor zijn kerk. "Dat is niet mijn doel, ik heb geen grote missie. Soms zie ik mensen weleens terug bij een kerkdienst. Dat is een mooie verrassing. Ik zie dit als een kleine service aan de stad en aan mijn gemeente. Ook kerkleden kunnen hier terecht en dat doen ze soms. Bij een huisbezoek hoor ik weleens: ja, er is nog wat, maar dat vertel ik u wel op het biechtspreekuur."

Biechten hoorde in Nederland bij de katholieke traditie. Het was daar op zijn retour, maar hier en daar gebeurt het wel weer. Niet op een klassieke manier, achter een 'geheimzinnig raster', zoals Yvonne Zonderop in haar boek 'Ongelooflijk' beschrijft. Als priesters en pastores het sacrament weer instellen, dan gaat het zoals bij Versloot, met een kop koffie erbij.

Onbevangen jongeren
Niettemin, bij ouderen merkt hij wel aarzeling, zeker bij mensen met een katholieke achtergrond. De biecht roept bij hen slechte herinneringen op aan opvoeding en kerk. Jongeren hebben dat 'belaste' religieuze verleden over het algemeen niet. Zij staan onbevangener tegenover dit soort religieuze rituelen, ze hebben er, merkt Versloot, geen negatieve associaties bij.

De protestantse Versloot kwam in aanraking met de biecht toen hij en zijn vrouw in Kazachstan woonden. In hun oosters-orthodoxe wijkkerk in de hoofdstad Alma Ata werd er 'grif gebruikgemaakt van de biechtpraktijk'. Anders dan bij katholieken, is de biecht daar een publieke aangelegenheid. Een gemeentelid levert een briefje met 'zondes' in bij de priester. Voor de dienst begint, gaan de biechtelingen naar voren. De priester fluistert de tekst en dan verscheurt de geestelijke het papiertje - symbool dat de fouten zijn vergeven. "Iedereen kan dat zien. Met een schoon geweten nemen mensen dan plaats in de kerkbanken, en dan begint de dienst", zegt Versloot. "Je hoeft het berouw niet nog een keer uit te spreken, het berouw zit al in het feit dat mensen naar voren komen. Dat kan alleen als je je trots laat varen."

Zelf had Versloot in Kazachstan negen jaar een biechtvader. Hij sprak hem elke week, buiten de kerkdienst om. "Ik vond het een enorme verrijking om de dingen waar je mee zat, de ballast, concreet bij iemand neer te leggen. Het hielp mijn leven op orde te brengen. Iedereen loopt butsen op, je maakt akelige dingen mee, of je gaat zelf in de fout. Als je dat aan iemand vertelt, dan is het niet altijd weg, sommige dingen blijven je bij. Maar het relativeert wel."

Bij Versloot is iedereen welkom, van welk geloof of ongeloof dan ook. Maar voor hem heeft de biecht een duidelijke relatie met zijn christelijk geloof: "Je biecht op wat je niet makkelijk vertelt. Mijn biechtvader zei altijd: hou dat wat er is gebeurd in het licht van Christus. Daardoor verliezen de donkere aspecten van je bestaan hun kracht. Ze worden lichter. 'Zolang ik zweeg, kwijnde mijn bestaan', zegt psalm 32. Er valt wat van je af als je het vertelt."

Daar komt bij, de biechteling kan erop rekenen dat zijn zonden worden vergeven. Het komt 'heel weinig' voor dat de absolutie niet wordt gegeven. In het biechten zelf zit het berouw. Bovendien, zegt Versloot: "Gods bereidheid tot vergeven gaat uit boven wie wij zijn en wat wij gedaan hebben."

Inspiratie van Bonhoeffer
Pieter Versloot vindt voor zijn werk als biechtvader onder anderen inspiratie bij de Duitse theoloog en verzetsstrijder Dietrich Bonhoeffer (1906- 1945). De protestantse Bonhoeffer benadrukt in zijn boek 'Met elkander leven' het belang van biechten. Hij schreef: "Wie met zijn kwaad alleen blijft, blijft helemaal alleen. (...) In de biecht vindt de doorbraak naar de gemeenschap plaats. Waar jouw zonde aan het licht komt voor het aangezicht van de broeder en zuster in het geloof, met volmacht van Christus zonden aanhoort en in Zijn naam kwijtscheldt. Ga ik biechten bij de broeder, dan ga ik tot God."

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Katholiek en hervormd (gereformeerd)"

Dr. P. de Vries 04-05-2019

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is Rome veranderd?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 25-04-2019

„Rooms-Katholieke Kerk bestempelt protestantse gemeente in Alpen als sekte”

Reformatorisch Dagblad 16-03-2019

"Rooms-katholieken ontdekken Luther als kerkhervormer"

Protestants Nederland 20-02-2019

"Oproep voor gezamenlijk avondmaal en eucharistie"

Nederlands Dagblad 13-02-2019

"Boek Veluanus in moderne taal"

Barneveld Vandaag 05-02-2019

"Rooms Katholieke Kerk in zwaar weer"

Onseilandschouwen 05-02-2019

"Lutherse kerken bevestigen engagement voor de eenheid"

Kerknet 30-01-2019

“De kerk heeft toekomst waar ze zich verbindt met anderen”

Website PKN 30-01-2019

"Christenen hebben baat bij biecht."

Reformatorisch Dagblad 28-01-2019

"Biechten mag, in een gesprek van hart tot hart"

Reformatorisch Dagblad 14-01-2019

"Katholieken gingen stiekem op blote voeten de straat op voor God"

NRC 04-01-2019

"ds. Hegger: 'Ik wil het wezenlijke van het christendom laten zien'"

EO Visie Geloven 02-01-2019

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

Dáárom bidt de Kerk voor de overledenen

Katholiek Nieuwsblad 02-11-2018

"Paus in Genève: oecumene plaatst Christus boven verdeeldheid"

Katholiek Nieuwsblad 21-06-2018

"Wat is nu wèl het verschil tussen katholiek en protestant?"

Dag6 04-04-2018

Luthers boodschap laat zich niet reduceren tot de "rechtvaardiging van de goddeloze"

Reformatorisch Dagblad 30-10-2017

“De scheiding tussen Rooms-Katholiek en Protestant is achterhaald”

NieuwWij verbindt de verschillen 15-10-2017

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is de roomse kerk reformatorischer geworden?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 07-04-2005

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.