Algemeen

Een reformatorische kamer binnen het katholieke huis?

Reformatorisch Dagblad - 6 februari 2020

In de katholieke Kerk kunnen alle waarheden elkaar vrijelijk ontmoeten én tot hun recht komen. Protestantse kerken kunnen profiteren van katholisering en rooms-katholieken hebben overtuigd hervormde christenen nodig.

Na lezing van het mooie artikel ”Dreigen we de besten te verliezen?” van dr. Bart Jan Spruyt (RD 24-1) miste ik nog de meest christelijke beweegreden, voor zowel individuen als kerkelijke gemeenschappen, om zich niet langer op te sluiten „in de enge kring van een kerkje of conventikel”, maar (in de verschillende betekenissen van de uitdrukking) „katholiek te worden.”

Hoofdmotief zowel voor een individuele overstap, die Spruyt in zijn vrienden begrijpt én betreurt, als voor het willen „katholiseren” van je eigen kerkelijke gemeenschap – daarvoor lijkt hij te pleiten – mag toch zijn het dramatische gegeven dat de huidige christelijke verdeeldheid afbreuk doet aan Christus’ geloofwaardigheid in de wereld! Christus zelf heeft deze verbonden met de eenheid van zijn volgelingen (Johannes 17:21). Onze verdeeldheid maakt het voor onze medemens lastiger om Christus te kennen en te geloven (en is daarom letterlijk ”dia-bolisch”). Juist nu de westerse mens (zeker de jongeren), al is het onbewust, steeds wanhopiger op zoek lijkt te zijn naar iets of Iemand die standhoudt in de tijd, die met barmhartigheid naar hem kijkt, die hem uit het moeras van zijn eigen onvruchtbare pogingen kan trekken, die hem één kan maken.

Universeel

De Kerk – Christus’ Lichaam in tijd en ruimte – kan niet anders dan één en universeel zijn en leergezag hebben. „Er is geen openbaring gegeven als er geen autoriteit is om te beslissen wat er gegeven is”, ontdekte de door Spruyt genoemde bekeerling Newman, die daarbij Augustinus aanhaalde: „Securus judicat orbis terrarum” – alleen de Wereldkerk kan met zekerheid het geloof afbakenen. Nog mooier formuleert de Griekse kerkvader Gregorius van Nyssa het: „Onder alle alomvattende woorden die Christus tot de Vader richt, is er één dat het grootst is van alle en ze alle samenvat. En dat is het woord waarmee Christus de zijnen maant om altijd verenigd te zijn bij het oplossen van de kwesties en het beoordelen van wat goed is om te doen.”

Groot gemis

Soms, als een protestantse vriend mij op de man af vraagt wat ik denk van zijn traditie (of ze juist is of niet), antwoord ik: „Ze is incompleet.” Ze zou echt tot haar recht komen als ze geïntegreerd zou worden in de hele ”catholica”.

De andere door Spruyt genoemde bekeerling, G. K. Chesterton, merkte geniaal op dat „dwaling een waarheid is die gek is geworden. En ze is gek geworden omdat ze geïsoleerd is geraakt van de andere waarheden.” Hij definieerde de katholieke Kerk als de plek waar alle waarheden elkaar vrijelijk kunnen ontmoeten. Ik voeg daaraan toe: en tot hun recht komen!

Want niet alleen protestantse kerkelijke gemeenschappen kunnen profiteren van katholisering, ook wij rooms-katholieken hebben u, overtuigd hervormde christenen, nodig. Voor de Wereldkerk – voor elk lid ervan – is het ontbreken van het ”reformatorische element” een groot gemis! Allereerst de individuen natuurlijk. Je zou gebroederlijk samen willen eten van het brood en drinken van de wijn die de Wijsheid voor ons gemengd heeft. Maar ook de ware tradities ervan, zoals die van ”de vrijheid van een christenmens”, die van de ernst, die van de liefde voor en persoonlijke bekendheid met de Schrift, die van de persoonlijke inzet en, zeker hier in Nederland, die van het ”protestantse” gevoel voor de eigen cultuur, traditie en taal en voor het belang van opvoeding.

Luthers bezwaren

Waarom niet denken over een ”reformatorische kamer” binnen het grote huis van de katholieke Kerk? Dat is in de kerkgeschiedenis vaker gebeurd. Recent nog met het ordinariaat voor anglicanen die (met behoud van en respect voor hun eigen tradities) formeel één zijn geworden met de Wereldkerk. Zo geven ze zichtbaar en tastbaar uitdrukking aan de eenheid in verscheidenheid van Christus’ Lichaam.

We moeten niets willen forceren, maar onszelf ook niet verdedigen met argumenten die na eeuwen van pijnlijke verdeeldheid geen stand meer houden, omdat ze, door Gods genade, zijn opgelost. Zo kunnen we na de ”Gezamenlijke Verklaring over de Rechtvaardigingsleer door de Rooms-Katholieke Kerk en de Lutherse Wereldfederatie” van 1997 (ook door steeds meer calvinistische kerkelijke gemeenschappen onderschreven) niet meer doen of al Luthers bezwaren nog kaarsrecht overeind staan.

Laten we beginnen met naar eenheid te verlangen en ervoor te bidden. Want, nogmaals met Newman, „geloof (”faith”) is niets anders dan de uitdrukking van liefde. Als (de protestanten) en wij bezield zouden zijn van één geest, zouden we ons wel in één Kerk móeten verenigen. Het geloof (”belief”) van het hart zou voeren tot de belijdenis van de lippen. Maar als je het proces omdraait, naai je slechts een nieuwe lap op een oud kleed.”

De auteur is studentenpastor aan Tilburg University.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Dreigen we de besten te verliezen?

Reformatorisch Dagblad 24-01-2020

"Rooms-katholicisme en Biblebelt hebben de nodige raakvlakken"

Reformatorisch Dagblad 18-11-2019

"Een monnik in de wereld"

Reformatorisch Dagblad 16-10-2019

"Reformatie ging al snel internationaal"

Reformatorisch Dagblad 28-06-2019

"Balanceren tussen waarheid en eenheid"

Protestants Nederland 05-06-2019

“Focus bij oecumene op de eenheid in Christus”

Protestants Nederland 05-06-2019

"Vijfhonderd jaar Reformatie, een blijvende uitdaging voor de oecumene "

Protestants Nederland 05-06-2019

"Het jansenisme. Een rooms-katholieke ketterij?"

Weblog Dr. P.de Vries 22-05-2019

"Dr. Plaisier: Radicale stappen voor samengaan Rome en Reformatie"

Reformatorisch Dagblad 20-05-2019

"Katholiek en hervormd (gereformeerd)"

Dr. P. de Vries 04-05-2019

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is Rome veranderd?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 25-04-2019

„Rooms-Katholieke Kerk bestempelt protestantse gemeente in Alpen als sekte”

Reformatorisch Dagblad 16-03-2019

"Rooms-katholieken ontdekken Luther als kerkhervormer"

Protestants Nederland 20-02-2019

"Oproep voor gezamenlijk avondmaal en eucharistie"

Nederlands Dagblad 13-02-2019

"Boek Veluanus in moderne taal"

Barneveld Vandaag 05-02-2019

"Rooms Katholieke Kerk in zwaar weer"

Onseilandschouwen 05-02-2019

"Lutherse kerken bevestigen engagement voor de eenheid"

Kerknet 30-01-2019

“De kerk heeft toekomst waar ze zich verbindt met anderen”

Website PKN 30-01-2019

"Christenen hebben baat bij biecht."

Reformatorisch Dagblad 28-01-2019

"Biechten mag, in een gesprek van hart tot hart"

Reformatorisch Dagblad 14-01-2019

"Katholieken gingen stiekem op blote voeten de straat op voor God"

NRC 04-01-2019

"ds. Hegger: 'Ik wil het wezenlijke van het christendom laten zien'"

EO Visie Geloven 02-01-2019

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

"Willibrord, bron van missionaire inspiratie"

Reformatorisch Dagblad 06-11-2018

Dáárom bidt de Kerk voor de overledenen

Katholiek Nieuwsblad 02-11-2018

"Dominee Pieter Versloot nodigt Groningers uit voor de biecht"

Trouw 19-08-2018

"Paus in Genève: oecumene plaatst Christus boven verdeeldheid"

Katholiek Nieuwsblad 21-06-2018

"Wat is nu wèl het verschil tussen katholiek en protestant?"

Dag6 04-04-2018

Luthers boodschap laat zich niet reduceren tot de "rechtvaardiging van de goddeloze"

Reformatorisch Dagblad 30-10-2017

“De scheiding tussen Rooms-Katholiek en Protestant is achterhaald”

NieuwWij verbindt de verschillen 15-10-2017

Hoogleraren over Rome-Reformatie: "Ook de Reformatie heeft een reformatie nodig"

Prof. Dr. W. van Vlastuin 10-10-2017

Hoogleraren over Rome/Reformatie. "Is de roomse kerk reformatorischer geworden?"

Prof. Dr W. van Vlastuin 07-04-2005

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.