Kerkorde, liturgie en ambten

"Liturgie" De betekenis van liturgie

Liturgie beteekent eigenlijk dienst, en het woord werd oudtijds gebruikt voor allerlei dienst in de kerkelijke, staatkundige en militaire wereld. Wij denken nu speciaal aan tempel- of kerkdienst.

Het woord werd vroeger ook gebruikt om aan te duiden het samenkomen der gemeente. Het doel van die samenkomsten op den eersten dag der k was feitelijk niet anders dan het vieren van het Heilig Avondmaal. Daarom vatten wij wat paulus schrijft over psalmen en lofzangen en en Heer liefelijk zingen in het hart samen als liturgie.”

Als dit alles zoo is, dan verschilt dat nog al sterk met de meening van sommigen, dat liturgie een soort aanhangsel is bij den dienst, in ieder geval iets bijkomstigs. Zooals een kind het opvatte, dat door zijn moederke in simpelen zin onderricht was en toen vroeg of de dominee altijd precies uitgerust was als het gezang uit was. 1 in als het „liturgische deel” niets anders is dan een aanhangsel, kunnen inderdaad wie het niet storend vinden, kalm voortgaan met onder het zin-g n te laten hengelen.

In Calvinistische kringen is men misschien op liturgisch gebied nog verder verwijderd van de oud-christelijke Kerk dan wij Lutherschen. Maar onder ons zijn er toch ook velen, die denken dat het „liturgisch zoeken en ontwaken” een liefhebberij is van de dominees. (En daar onder dezen ieder doet (en kan doen) wat hem invalt, kan men het den gemeenteleden niet kwalijk nemen, als ze zich vergissen en meenen, dat de „liturgische kwestie” een zaak is van meer of minder kunstzinnigheid; het scheppen van een sfeer. Men doet dit door verrassingen als gedwongen stilte, invallend orgelspel, solozang enz., waar-mede men in methodistische zoowel als vrijzin-nige kringen met meer of minder tijdelijk succes al lang werkte. En dan niet te vergeten zang en tegenzang, hetzij heel het jaar door, zooals som-migen zeggen koekoek-éen-zang, hetzij met vari-aties voor den tijd van het kerkjaar of ook zelfs binnen elke periode van het kerkjaar. Houden voorts waschechte liturgen de apost. geloofsbelij-denis met wat daarbij komt voor onmisbaar in elke liturgie in de Christ. Kerk, nieuwlichters vinden die niet noodig of achten het opnemen daarvan eens per jaar of op de groote feesten vol-doende. En terwijl men in de eene gemeente rustig achter de altaartafel mag plaats nemen, maakt men dit in al meerdere gemeenten den liturg onmogelijk, en staat ''lij ten voeten uit vóór die tafel, waar vooral de gieuweling de handen vol heeft aan bijbel, gezangboek, gezangbriefje benevens aanwijzing van de liturgische volgorde.
We zouden dit nog zeer sterk kunnen aanvullen. En wie wat gereisd heeft weet, dat zich hier nog een zee van mogelijkheden opent. Intusschen is het duidelijk, dat veel van wat wij reeds noemden met de hoofdzaak van de liturgie slechts in verwijderd verband staat.

Ook in de oud-christelijke Kerk was natuurlijk de prediking ook een deel van den dienst (Pau-lus spreekt dan ook van beren en vermanen!), maar bij dien dienst was inbegrepen de viering van het Heilig Avondmaal. En deze viering, mitsgaders de psalmen en lo zangen en geestelijke liturgie haar hoogtepunt bereikte. En wanneer men dan in de oud-christelijke Kerk tot de hoofdzaak in de liturgie toekwam, werden veelal de buitenstaanders weggezonden. Het Evangeliewoord dat hierbij als richtsnoer gold, zal ik nu maar niet aanhalen, maar wel mag ik verklaren, dat het soms vermakelijk is, als allerlei menschen, ook gestudeerde menschen en natuurlijk de would-be intellectueelen met nadruk verklaren, dat er werkelijk op liturgisch gebied wat gedaan moet worden om buitenstaanders te trekken!
Wat deze menschen bedoelen begrijpen we wel, maar laat zich, afgezien van de vraag of het met liturgie wat te maken heeft — in onzen tijd van hooge cultuur niet overal verwezenlijken.
Doch waarop we vooral willen wijzen is dit, dat in „de liturgie” geen persoonlijke invallen moeten overheerschen maar het objectieve heilsgoed der gemeente. Zoo is liturgie niet zoozeer spreken over als wel deel hebben aan de zaligheid, kortom de gemeenschap met God den Vader in en door onzen Heer Jezus Christus, en de blijdschap daarvan uitjubelen in geestelijke liederen: wat Paulus noemt: „zingt den Heer liefelijk in het hart.”
Op dit terrein is wel wat meer eenheid ge-wenscht!

Op dit terrein is ook in breeden kring eenheid mogelijk !En juist onder de eenheidsmenschen komt op liturgisch gebied al meer verscheidenheid en uiteengaan.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Wel behoren rooms-katholieke christenen tot de katholieke kerk, omdat zij Christus als het middelpunt van de kerk beschouwen. De positie van de Paus, de verering van Maria en een aantal leerstellingen vastgelegd in encyclieken en in concilie-besluiten, vormen de grote verschillen met de protestantse kerken.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.