Kerkorde, liturgie en ambten

"Veranderingen in de roomskatholieke liturgie" Artikel van ds. L.Hegger, oprichter stichting In de Rechte Straat

In de Rechte Straat - 1 november 1999

In de liturgie van de mis is er veel gewijzigd. Maar de rooms-katholieke leer over de mis als "echt en waar offer voor de verzoening van onze zonden" (aldus het concilie van Trente) is niet gewijzigd. Toch is het voor ons van groot belang dat we precies weten wat Rome hiermee bedoelt. Anders praten we gemakkelijk langs elkaar heen en kwetsen wij hen gemakkelijk.

De mis geen eigensoortig offer

Rome leert dat de mis geen eigensoortig offer is. Ze is hetzelfde offer dat Christus op Golgotha bracht. Rooms-katholieke theologen zullen dan ook nooit zeggen dat de mis een herhaling is van het kruisoffer. De officiële leer luidt: de mis is een representatio, dat is een opnieuw tegenwoordig (present) stellen van het éne onherhaalbare kruisoffer. Maar kunnen wij dat ook niet tot op zekere hoogte zo formuleren? Een gelovige die intens het Avondmaal beleeft, ziet het kruisgebeuren immers ook vóór zich. Dan ervaren we wat Paulus schrijft dat voor onze "ogen Jezus Christus tevoren geschilderd is geweest, onder u gekruisigd zijnde" (Gal. 3:1). Het is dan alsof we op Golgotha aanwezig zijn en Hem daar zien hangen, dood bloedend voor ons, voor mij, voor de verzoening van mijn zonden. Al je hoop is dan op Hem gevestigd. Al je vertrouwen is dan gericht op Hem die in mijn plaats als het Lam van God mijn zonden wegdroeg in de dood.

Wat is het verschil?

Wat is dan het verschil? Dit: Rome noemt die tegenwoordigstelling van het kruisoffer een echt en waar offer. Daarin kunnen wij niet meegaan. Vooral de brief aan de Hebreeën zegt het telkens met nieuwe bewoordingen dat we slechts door één offer van Christus, namelijk dat op Golgotha is geschied, de verlossing deelachtig worden. Het Griekse woord ''hapax'' dat deze brief gebruikt, is maar voor één vertaling vatbaar: éénmaal.

De mis in de moedertaal

Dat is een diepingrijpende verandering sinds het tweede Vaticaanse Concilie. U kunt dat een beetje begrijpen, als we de volgende vergelijking maken. Veronderstel: de generale synode van de Gereformeerde Gemeenten besluit dat voortaan niet meer de Statenvertaling, maar slechts de vertaling van het Nederlandse Bijbel Genootschap mag worden gebruikt in de erediensten. Wat een storm van protest zou daardoor niet ontstaan? Waarschijnlijk zou zelfs een kerkscheuring er het gevolg van zijn.

Protest tegen de afschaffing van het Latijn

Ook in de R.-K. Kerk is e r veel geprotesteerd tegen de afschaffing van het Latijn. Er is zelfs een kerkscheuring door ontstaan. Mgr. Lefebvre en de zijnen hebben zich er niet bij willen neerleggen. Rome heeft toen toegestaan dat het vroegere Latijnse misformulier onder bepaalde voorwaarden mocht worden gebruikt. Lefebvre was daar echter niet mee tevreden en is op eigen houtje bisschoppen gaan wijden. Dat werd het Vaticaan te gortig en hij werd in de kerkelijke ban gedaan.

Ik kan mij goed indenken dat zij die met de Statenvertaling zijn opgegroeid, daaraan erg verknocht zijn. Die oude taal heeft voor hen iets gewijds. Voor mij had het Latijn ook een gewijd karakter. Dat blijkt uit het volgende. Toen ik voor het eerst tot de ontdekking kwam dat God Zelf in de Bijbel tot mij spreekt, greep mij dat geweldig aan. Weken achter elkaar kon ik toen tijdens de meditaties (elke dag drie keer een half uur) in het klooster alleen maar stil geknield liggen voor die Bijbel, vervuld van diep ontzag: ik bevind mij nu o p heilige grond, want de Heilige Geest ademt nu God Zelf naar mij toe door dat, door Hem geïnspireerde, Woord heen!
Toen ik langzamerhand ook begon door te dringen tot de inhoud van dat Woord, wilde ik beslist geen gebruik maken van een Nederlandse vertaling. Voor mijn gevoel was dat een profanatie. Het Latijn van de Vulgaat had iets sacraals voor mij. Nogmaals, daarom kan ik goed begrijpen dat voor sommigen elke andere vertaling dan de Statenvertaling onaanvaardbaar is. Ze beleven dat bijna als een heiligschennis.

Het onfeilbare Woord van God

Vraag: is dat juist? Niet de vertaling in het Latijn (de Vulgaat) en evenmin de Statenvertaling is het onfeilbare Woord van God. Dat is alleen de Hebreeuwse en Griekse tekst. Die tekst alleen is door de Heilige Geest geïnspireerd. "Maar de heilige mensen Gods, door de Heilige Geest gedreven zijnde, hebben ze gesproken"(2 Petr. 1: 21). En zij spraken geen Latijn en evenmin het oude Nederlands van de Statenvertaling, maar Hebreeuws en Grieks.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.