Wat is katholiek?

In deze collectie wordt inzicht gegeven in het woord katholiek en wordt het onderscheid tussen katholiek en rooms-katholiek duidelijk gemaakt.

"Katholiciteit leidt tot andere beleving." Seminar in Amsterdam over studie van Prof. Dr, W. van Vlastuin

Zorgvuldig, helder en gewaagd. Er klinken vooral woorden van waardering voor het boek Katholiek vandaag van prof. dr. W. van Vlastuin. Maar waarom besteedt hij zo weinig aandacht aan de sacramenten?

Naar aanleiding van het recent verschenen boek belegde het Herman Bavinck Center for Reformed and Evangelical Theology maandag een seminar in Amsterdam. Theologen uit verschillende kerkelijke hoeken deelden hun bevindingen over de studie van prof. Van Vlastuin.

De hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en rector van het Hersteld Hervormd Seminarium doordenkt in zijn boek de betekenis van de katholiciteit van de kerk. Hij vroeg zich maandag af of christenen werkelijk beseffen wat ze belijden met de woorden „Ik geloof in een heilige algemene christelijke kerk” uit de Apostolische Geloofsbelijdenis.

Een groeiend besef van de katholiciteit van de kerk kan volgens hem leiden tot een andere beleving van de dienst en de prediking. „Het denken over de kerk moet niet in de eerste plaats gebeuren vanuit gelovigen, maar vanuit Christus. Dat geeft bevrijding en tegelijk meer eerbied in de eredienst.”

De Amsterdamse emeritus hoogleraar prof. dr. M. E. Brinkman, gespecialiseerd in interculturele oecumenische theologie, waardeert de zorgvuldigheid van de auteur. De kern van het boek is volgens hem „de katholiciteit van de gestorven en opgestane Christus.”

Prof. Van Vlastuin reageerde instemmend: „Het was voor mij een eyeopener dat de kerk zo wezenlijk het lichaam van Christus is en door Hem wordt bepaald.”

De katholiciteit van de gestorven en opgestane Christus wordt volgens prof. Brinkman gesymboliseerd door de sacramenten. Spreken over katholiciteit kan volgens hem niet zonder aandacht voor doop en heilig avondmaal. Prof. Van Vlastuin koos ervoor om de sacramenten niet expliciet te behandelen in zijn boek.

Ook prof. dr. E. A. J. G. van der Borght uit Amsterdam ging daarop door: „Raken we voldoende de kern van de katholiciteit als het ambt en de sacramenten achterwege blijven?”

Prof. Van Vlastuin verdedigde zijn keuze om in ”Katholiek vandaag” de sacramenten achterwege te laten. „Ik volg de lijn van de gereformeerde traditie, waarin centraal staat dat Christus met Woord en Geest regeert.”

Vroege Kerk

Voor prof. dr. H. A. Bakker, bijzonder hoogleraar geschiedenis, identiteit en theologie van het baptisme, is de hoofdgedachte van prof. Van Vlastuin helder: „Hij benadrukt in zijn boek de centraliteit van Christus voor de kerk.”

Prof. Van Vlastuin bestudeerde onder meer de opvattingen over katholiciteit in de Vroege Kerk en in de tijd van de Reformatie. Prof. Bakker: „Enerzijds toont de sprong van de vijfde naar de zestiende eeuw dat er doorgaande theologische verbanden bestaan. Anderzijds blijft zijn keuze arbitrair.”

In zijn reactie beriep prof. Van Vlastuin zich opnieuw op de traditie: „Ik wil vanuit de gereformeerde traditie terugkijken naar de Vroege Kerk, zoals ook Calvijn deed.” Volgens de hersteld hervormde rector was de herontdekking van de kerk als lichaam van Christus een belangrijk inzicht van de Reformatie.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Wel behoren rooms-katholieke christenen tot de katholieke kerk, omdat zij Christus als het middelpunt van de kerk beschouwen. De positie van de Paus, de verering van Maria en een aantal leerstellingen vastgelegd in encyclieken en in concilie-besluiten, vormen de grote verschillen met de protestantse kerken.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.