Wat is katholiek?

In deze collectie wordt inzicht gegeven in het woord katholiek en wordt het onderscheid tussen katholiek en rooms-katholiek duidelijk gemaakt.

Oud-Katholieken bieden je een glimp van de kerk van morgen

Nederlands Dagblad - 8 januari 2020

Komende zaterdag neemt de Oud-Katholieke Kerk afscheid van de zittende Utrechtse aartsbisschop, mgr. Joris Vercammen. Oud-Katholiek is misschien wel het meest verwarrende vaandel in het veelkleurige landschap aan Nederlandse kerkgenootschappen, zeker voor mensen die er nog nooit van gehoord hebben. Het roept het beeld van gestold verleden op en in heimwee gevangen devoties. De Oud-Katholieke Kerk zet juist de deuren wijd open voor de tekenen van de tijd. Getrouwde priesters, vrouwen in het ambt, erkenning van het homohuwelijk – de Oud-Katholieke menukaart kent weinig taboes.

Een eigentijdse kerk dus die daarvoor haar legitimatie zegt te vinden in het onverdeelde christendom van de eerste eeuwen. En een eigenwijze kerk die drie eeuwen geleden ontstond uit het verzet van stugge kaaskoppen tegen het besluit van Rome om Nederland tot missiegebied te verklaren en ons land los te maken van de normale kerkelijke, bisschoppelijke structuren. Dan kiezen we toch gewoon onze eigen bisschop! Wat de Oud-Katholieken betreft was er van een nieuwe kerkstichting geen sprake; zij zagen het als de doorstart van een filiaal dat met sluiting werd bedreigd.

Ik heb de Oud-Katholieke Kerk zo’n dertig jaar geleden leren kennen toen ik als student met een losse Hervormde achtergrond een speurtocht maakte langs diverse kerken. Vooral voor protestanten met een katholieke onderbuik biedt het een aantrekkelijk en sympathiek alternatief voor hun eigen én de Roomse kerk. Ook omdat het offer uitblijft dat iedere ex-protestant die overstapt naar Rome moet brengen: een door Schrift en exegese geschraagde verkondiging maakt plaats voor enkele pastorale dooddoeners die in het beste geval wat losjes tegen het evangelie van die zondag aanleunen. Bij een Oud-Katholieke preek grijp je gewoon weer als vanouds naar een pepermuntje.

Bij een kennismaking is natuurlijk vooral de kleinschaligheid wel even wennen. In Nederland zijn er ruim vijfduizend Oud-Katholieken. Toch is juist dat aspect van mijn snuffelstage mij tot op de dag van vandaag altijd bijgebleven. Ook in een kleiner kerkelijk verband en bij zondagse vieringen met twintig of dertig medegelovigen kan je eigen geloofsleven net zo intens zijn. Dat zorgt voor een gezonde relativering bij alle sombere verhalen over ontkerkelijking en secularisatie. Het zal echt nog wel even duren voordat de PKN en RKK tot Oud-Katholieke proporties geslonken zijn, maar het goede nieuws is dus: wees niet bang, het valt reuze mee!

Het meest interessant is de Oud-Katholieke Kerk als oefenplaats voor de herenigde kerk. Er zijn weinig kerkgenootschappen die zo hartstochtelijk streven naar hun eigen overbodigheid. Oud-Katholieken vervullen niet alleen een oecumenische brugfunctie tussen Rome en Reformatie. Ook binnen de Oud-Katholieke Kerk zelf zijn al drie eeuwen schetsen te vinden van de kerk van de toekomst. Zeker nu het heel gewoon wordt dat dominees een ‘priester’-boordje dragen en andere katholieke fratsen uithalen, de PKN onder de schuilnaam van classispredikanten met het bisschopsambt flirt en paus Franciscus Roomse drempels slecht die eeuwenlang de toenadering tot andersoortige christenen blokkeerden. Tegen die achtergrond bieden de Oud-Katholieken een mogelijk vergezicht van de verenigde kerk waar we eens naar toe zullen groeien.

Oud-Katholieken zelf benadrukken altijd dat hun kerkmodel niet de unisono blauwdruk voor de toekomst vormt. In de Herenigde Oecumenische Kerk is ruimte voor verscheidenheid. Maar wie toch een glimp van de kerk van morgen wil opvangen, kan gerust eens op een zondag in een Oud-Katholieke kerkbank aanschuiven. Wie weet, bevalt het.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Protestantse Nadia Kroon leeft in katholiek klooster: 'Dit is wat ik zocht'"

Nederlands Dagblad 31-05-2019

"Herontdekking vanuit reformatorische hoek"

Katholiek.nl 14-03-2019

"Rooms, dus niet katholiek, maar toch wel ware christenen."

Protestants Nederland 18-01-2019

Fruytierdocent Van Ittersum ontdekt betekenis doop bij Ratzinger en Augustinus

Reformatorisch Dagblad 21-11-2018

"Ik heb als protestant moeite met toenadering tot rooms-katholieken"

Nederlands Dagblad 15-11-2018

"Psst: Zet knielbanken in protestantse kerken"

Nederlands Dagblad 09-11-2018

"Stellige pelgrims"

De Waarheidsvriend 30-08-2018

"Het begrip katholiek in de vroege kerk." De theologie van de brieven van Ignatius van Antiochië.

Wikipedia 02-01-2018

"Niet terug naar de Romeins-katholieke kerk." Reactie van Prof. Dr. J. van Oort op referaat Ds. Bout...

Het Reformatorisch Dagblad 05-12-2017

"Laat protestanten beweging vormen in Rooms-Katholieke Kerk" Bijdrage van Dr. E.E. Bouter aan CSFR ...

Het Reformatorisch Dagblad 29-11-2017

"Katholiciteit leidt tot andere beleving." Seminar in Amsterdam over studie van Prof. Dr, W. van Vl...

Het Reformatorisch Ragblad 28-11-2017

Video "Waarom worden rooms katholieken protestant" Naar aanleiding van boek Huib de Vries

www.rd.nl 28-11-2017

"Lezen we de 'roomse' Luther eigenlijk nog?" Prof. dr. Marcel Poorthuis hoogleraar Katholieke Un...

Katholiek Nieuwsblad 16-11-2017

"We zijn allemaal katholiek." Prof.Dr. P. van Geest en Prof.Dr. W. van Vlastuin over katholiciteit.

Het Reformatorisch Dagblad 31-10-2017

"Zeven sterke peilers waarop protestanten en katholieken een brug kunnen bouwen"

In de Rechte Straat 01-09-2004

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.