Wat is katholiek?

In deze collectie wordt inzicht gegeven in het woord katholiek en wordt het onderscheid tussen katholiek en rooms-katholiek duidelijk gemaakt.

Prof. Huijgen: Een Mariabeeld in de kerk herinnert aan haar, wie zij was

Reformatorisch Dagblad - 10 december 2021

Arie de Heer 10 december 2021 07:32

Prof. dr. A. Huijgen kreeg voor zijn boek "Maria, icoon van genade" de prijs voor "beste theologische boek van het jaar". beeld RD, Henk Visscher

KERK & RELIGIE
Er is anno 2021 „alle reden” om in protestantse kerken „beelden, vooral Mariabeelden, neer te zetten”, betoogde prof. dr. A. Huijgen dinsdag in de Stentor. De volgende dag leek hij zijn stellingname op Twitter weer wat te nuanceren. Wat beoogt de Apeldoornse hoogleraar precies?

Het was een opmerkelijke passage in het interview met prof. Huijgen in de Stentor deze week. Aanleiding tot het artikel vormde het feit dat zijn boek ”Maria, icoon van genade” eind vorige maand van religierecensenten van Trouw en Nederlands Dagblad de prijs had gekregen voor ”beste theologische boek van het jaar”.

„Om Maria nadrukkelijker mee te laten doen in de protestantse kerk, ziet Huijgen enkele concrete stappen voor zich”, schreef de Stentor. „Zoals het zingen van het Magnificat: de lofzang van Maria. Dat helpt al om „de boodschap te laten binnenkomen.”” Tot zover weinig nieuws, maar de krant noteerde verder: „Het is zelfs niet gek in protestantse kringen ”het visuele” meer in te voeren. „Veel protestantse kerken zijn kaal. Er is alle reden beelden, vooral Mariabeelden, neer te zetten. Kan helpen de focus op haar boodschap te houden. Want wie Maria zegt, moet ook Moria zeggen”, verwijst Huijgen naar het vluchtelingenkamp.”

Tweet
De uitspraak van de christelijke gereformeerde hoogleraar dat er „alle reden” is „beelden, vooral Mariabeelden” neer te zetten in protestantse kerken, trok de aandacht. Het christelijk informatieplatform CIP.nl plaatste woensdag een artikel op zijn site onder de kop ”Arnold Huijgen vindt Mariabeelden in de kerk een goed idee: „Veel protestantse kerken zijn kaal”.” Woensdagavond reageerde prof. Huijgen met een tweet: „Naar aanleiding van vragen: gelieve niet alles direct te geloven wat op @cip.nl staat ;-) Losse citaten uit interview dat op het laatste moment nog gecomprimeerd werd. Lees het boek, pp. 152-154. Daar staat een genuanceerd pleidooi voor theologische waardering van beelden.”

Roept de vraag op wat de auteur van ”Maria, icoon van genade” wél heeft willen zeggen.

De Apeldoornse hoogleraar aarzelt in eerste instantie om op deze vraag in te gaan. „Ik ben met die exclusieve focus op beelden niet zo gelukkig. CIP licht nu iets uit het interview met mij in de Stentor, en vervolgens krijgt dat een heel eigen dynamiek.”

Interieur van de Lebuinuskerk in Deventer. beeld RD, Anton Dommerholt

Een pleidooi van een protestantse hoogleraar voor meer (Maria)beelden in de kerk is toch ook opvallend? Zo expliciet lijkt u het in uw boek nog niet te zeggen.

„Ik heb inhoudelijk niets anders gezegd dan in mijn boek staat, maar de tekst in de Stentor is wel érg gecomprimeerd – al wil ik de journalist zeker niet afvallen. En door dit element er zo uit te lichten, zoals CIP deed en het RD nu ook doet, wordt het wel heel eenzijdig en ontstaat framing. Maar blijkbaar werken media zo. Typerend vind ik ook wel dat mijn opmerking over gastvrijheid voor vluchtelingen minder wordt opgepikt.”

Het kán u bijna niet verrassen dat media –ook Trouw , de Stentor, en CIP dus ook– juist op elementen als deze aanslaan.

„Natuurlijk had ik wel verwacht dat mijn pleidooi voor aandacht voor de Annunciatie, de aankondiging van de geboorte van Jezus, en het Magnificat, de Lofzang van Maria, zou worden opgemerkt. Maar steeds zeg ik dan: Lees mijn boek, dan weet je precies in welk kader ik dit voer.”

Wat hebt u, waar het gaat om de (Maria)beelden, bedoeld te zeggen?

„Je kunt zeggen dat je geen beelden mag hebben, maar in consistories hangen bijvoorbeeld ook foto’s of afbeeldingen van predikanten die in de betreffende gemeente hebben gestaan. Uit respect voor wat zij de kerk geschonken hebben. Het beeld roept de geschiedenis op. En zo kun je dat met personen uit de geschiedenis, zoals Maria, ook doen. Een beeld van haar in de kerk herinnert aan haar, wie zij was.”

Kunt u zich voorstellen dat een pleidooi voor beelden in de kerk, waar de Reformatie die heeft afgeschaft, vervreemding oproept?

„Ja, ik kan me gevoelens van vervreemding voorstellen bij mensen die alleen de quote uit het interview hebben gelezen. Die vervreemding hoor ik juist niet van mensen die het boek hebben gelezen. Het gaat mij om het Woord. Helemaal. Maar daarmee kunnen beelden in de kerk wel een functie hebben. Prof. Van Ruler nam zijn hoed af voor Willibrord, er hangen foto’s van predikanten in kerkenraadskamers. Wij zijn niet vrij van beelden.”

Dat de Reformatie de „beeldendienst” afschafte, had alles te maken met het feit dat deze beelden vereerd werden, met een eer die alleen God toekomt. Dat zal met de foto’s van predikanten nog niet meteen gebeuren.

„Nou…, dat laatste is helemaal de vraag. Ik kan hier echt wel namen noemen van predikanten die vereerd worden. Door portretten, door levensbeschrijvingen.

Dat de Reformatie in de zestiende eeuw de beelden afschafte, was terecht. Beelden moeten niet in plaats komen van het Woord, zie wat de Heidelbergse Catechismus daarover zegt. In de huidige tijd zeg ik: Beelden kúnnen een functie hebben. Aanbidden doen we alleen God, maar een beeld is als een foto van een overledene: het helpt om die in gedachten te houden.”

U kunt zich dus indenken dat er in protestantse kerken binnenkort Mariabeelden komen te staan.

„Laat ik zeggen: we hoeven niet alleen maar huiverig te zijn voor het visuele. Als ik dan een keer een anglicaanse kerk binnenloop, waar wél ruimte is voor beelden, doet mij dat weldadig aan. Maar ik blijf benadrukken: lees mijn boek. En ga dat dan ook niet uit zijn context halen.”

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Augustinus verbindt lezers uit kring van Rome en Reformatie

Reformatorisch Dagblad 21-10-2021

Paus perkt gebruik traditionele Latijnse mis in

Reformatorisch Dagblad 19-07-2021

De levensbiecht van een priester

Reformatorisch Dagblad 04-06-2021

Oud-Katholieken bieden je een glimp van de kerk van morgen

Nederlands Dagblad 08-01-2020

"Protestantse Nadia Kroon leeft in katholiek klooster: 'Dit is wat ik zocht'"

Nederlands Dagblad 31-05-2019

"Herontdekking vanuit reformatorische hoek"

Katholiek.nl 14-03-2019

"Rooms, dus niet katholiek, maar toch wel ware christenen."

Protestants Nederland 18-01-2019

Fruytierdocent Van Ittersum ontdekt betekenis doop bij Ratzinger en Augustinus

Reformatorisch Dagblad 21-11-2018

"Ik heb als protestant moeite met toenadering tot rooms-katholieken"

Nederlands Dagblad 15-11-2018

"Psst: Zet knielbanken in protestantse kerken"

Nederlands Dagblad 09-11-2018

"Stellige pelgrims"

De Waarheidsvriend 30-08-2018

"Het begrip katholiek in de vroege kerk." De theologie van de brieven van Ignatius van Antiochië.

Wikipedia 02-01-2018

"Niet terug naar de Romeins-katholieke kerk." Reactie van Prof. Dr. J. van Oort op referaat Ds. Bout...

Het Reformatorisch Dagblad 05-12-2017

"Laat protestanten beweging vormen in Rooms-Katholieke Kerk" Bijdrage van Dr. E.E. Bouter aan CSFR ...

Het Reformatorisch Dagblad 29-11-2017

"Katholiciteit leidt tot andere beleving." Seminar in Amsterdam over studie van Prof. Dr, W. van Vl...

Het Reformatorisch Ragblad 28-11-2017

Video "Waarom worden rooms katholieken protestant" Naar aanleiding van boek Huib de Vries

www.rd.nl 28-11-2017

"Lezen we de 'roomse' Luther eigenlijk nog?" Prof. dr. Marcel Poorthuis hoogleraar Katholieke Un...

Katholiek Nieuwsblad 16-11-2017

"We zijn allemaal katholiek." Prof.Dr. P. van Geest en Prof.Dr. W. van Vlastuin over katholiciteit.

Het Reformatorisch Dagblad 31-10-2017

"Zeven sterke peilers waarop protestanten en katholieken een brug kunnen bouwen"

In de Rechte Straat 01-09-2004

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.