Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen van de kerk van Rome. Katholieken zijn christenen bij wie Christus het middelpunt van hun geloofsleven is.

"Carnaval is afgelopen dus nu tijd voor vasten en dat kan ook volgens je eigen spelregels"

Eindhovens Dagblad - 10 maart 2019

Nu carnaval achter de rug is, is de vastentijd begonnen. Een christelijke traditie in het teken van onthouding en bezinning. Hoe leeft die nog in een land waar de ontkerkelijking doorzet?

Zondagochtend in de Eindhovense Catharinakerk, zo'n vijftig bezoekers hebben een plekje gevonden in de kerkbanken. ,,De andere 1.100 zullen zo wel komen”, grapt de koster. Hij verwijst naar de volle kerk tijdens de carnavalsmis een zondag eerder. De eucharistieviering vandaag blijkt wat minder populair. Net als tradities zoals het 40 dagen vasten tussen carnaval en Pasen.

Persoonlijke overtuiging
Theoloog Peter Nissen, hoogleraar kerkhistorie, ziet grofweg twee stromingen. ,,Die van de katholieken waar tradities zoals de vastentijd langzaam verdwijnen en die van mensen die vanuit persoonlijke overtuiging juist wel kiezen om een periode te matigen. Niet per se in de periode tussen Aswoensdag en Pasen.”

In die laatste groep zitten volgens Nissen verrassend veel jongeren. ,,Die vasten niet vanuit een geloofsovertuiging maar als een oefening in bewustwording. Bewijzen dat ze zich los kunnen maken van verslavingen zoals alcohol, sigaretten maar ook social media en televisie. Even een paar weken offline. In een tijd waar stress de nieuwe volksziekte dreigt te worden kan een periode van bezinning veel goed doen. Rennen is de nieuwe religie, las ik laatst ergens. Dat heeft met het geloof alleen weinig van doen.”

Mooi verhaal
Dat het vasten vanuit christelijke overtuiging langzaam verdwijnt vindt Nissen wel jammer. ,,Vooral omdat het een mooi verhaal is. Niet alleen de onthouding maar ook een tijd van naastenliefde als voorbereiding op het feest van Pasen.” De tendens is volgens de hoogleraar logisch als je kijkt naar de ontkerkelijking die in Brabant en Limburg nog steeds toeneemt. ,,Niet zozeer als een bewuste keuze maar vooral omdat het verhaal niet meer wordt doorgegeven. Van ouders op hun kinderen bijvoorbeeld. In het verleden was iedereen katholiek en jij dus ook. Maar de omgeving haakt stilzwijgend af dus waarom zou jij dan nog wel naar de kerk gaan?”

Dat een tijd van vasten als maatschappelijk fenomeen nog wel leeft, kan Nissen alleen maar toejuichen. ,,Of dat nou in oktober tijdens Stoptober of in januari met IkPas is. In een samenleving die individualiseert laten mensen zich minder opleggen maar ik zie mooie initiatieven voorbij komen. Iemand die besloten had om veertig dagen lang iedere dag iemand een kaartje te sturen. Om te laten weten dat hij aan ze dacht. Dat is op zijn eigen manier ook een vorm van naastenliefde.”

Lichaam en geest
Daarover spreekt ook pastoor Jos van Doorn in de Catharinakerk die net als Nissen constateert dat het vasten helemaal aan het verdwijnen is. ,,Maar het is echt gezond om een periode de dingen los te laten die we graag doen. Goed voor lichaam en geest.”

Virginia Jonkers (38) uit Eindhoven
,,Ik drink al een paar jaar geen alcohol tijdens de vastenperiode. Vanaf dit jaar ben ik ook begonnen om tot Pasen wat soberder te leven. Niet lunchen buiten de deur, sober eten en leven volgens de vastenkalender van de kerk. Het niet drinken is soms moeilijk want ik houd best van een feestje.” Jonkers is protestants en hoewel haar kerk geen periode van gezamenlijk vasten kent voelt ze zich er toch goed bij. ,,Ik las ergens het verhaal over Jezus die zich veertig dagen terugtrok in de woestijn en dat vond ik wel een mooie gedachte.”

Gertjan Koolen (53) uit Eindhoven
,,Ik vast niet vanuit geloofsovertuiging maar omdat het goed is voor mijn gezondheid. Geen veertig dagen maar om de paar maanden anderhalve dag. Dan drink en eet ik helemaal niets. Het is bewezen dat dit een hele effectieve manier is om het lichaam te reinigen. Het is bovendien goed voor de bewustwording dat honger iets is dan lekkere trek. In de dagen na het vasten is mijn geest veel helderder. Ik voel me dan nog een week Superman. Je merkt echt dat je een stuk ballast kwijt bent. Steeds meer mensen doen mee aan ‘vasten nieuwe stijl’. Niet vanuit het geloof maar gewoon voor jezelf.”

Rebecca Martens (37) uit Valkenswaard
,,Ik ben katholiek opgevoed. In mijn pubertijd is het geloof wat naar de achtergrond verdrongen maar tegenwoordig ben ik weer een trouw bezoeker van de kerk. Zelfs misdienaar in de Nicolaaskerk in Valkenswaard. De vastenperiode is voor mij een vanzelfsprekendheid, al gebruik ik die vooral om te minderen met televisie kijken en het gebruik van social media. Facebook en Instagram gaan veertig dagen op zwart. Dat is goed voor de bewustwording. En je merkt dan pas wat voor een verslaving het eigenlijk is. Pauze, hup de telefoon uit je broek. Dat doe je zonder er bij na te denken.”

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Het is wachten op de gehuwde priester"

Tubantia 16-10-2019

"Zijn de stoelendans (en de onrust) binnen de Vaticaanse communicatie voorbij?"

Katholiek Nieuwsblad 18-07-2019

"Christendom zonder Heilige Geest is vreugdeloos moralisme"

Kerknet 19-06-2019

"Aanbeveling Vaticaan: Getrouwde priesters en vrouwen moeten tekort tegengaan"

Algemeen Dagblad 17-06-2019

"Paus geeft impuls aan charismatische vernieuwing van de Kerk"

Kerknet 08-06-2019

**Paus: meer gebed en minder handel in Lourdes**

Dagblad van het Noorden 07-06-2019

"Paus Franciscus beschuldigd van ketterij"

Reformatorisch Dagblad 02-05-2019

"Benedictus XVI oneens met koers Vaticaan"

Reformatorisch Dagblad 16-04-2019

"De Goede Week van dag tot dag"

Katholiek.nl 13-04-2019

Paus "Franciscus wil écht dat gelovigen zijn ring niet kussen"

De Dagelijkse Standaard 27-03-2019

"Paus Franciscus, de linkse dictator"

Doorbraak.be 16-03-2019

"Wereldwijd meer katholieken, maar voor het eerst sinds 2010 weer minder priesters"

Nederlands Dagblad 07-03-2019

"De Vastentijd, wat is dat?"

Katholiek.nl 05-03-2019

"Paters en pastoors tegen het carnaval"

Nederlands Dagblad 02-03-2019

"Groot tekort aan priesters in Amazonegebied: Vaticaan overweegt om het celibaat te herzien"

Het Nieuwsblad 25-02-2019

"1 op 8 kardinalen is ouder dan 90"

Kerknet 05-01-2019

"Onze God heeft geen offers nodig"

Katholiek Nieuwsblad 04-01-2019

"Kaski: Aantal rooms-katholieken in Nederland daalt met 55.000 per jaar"

Reformatorisch Dagblad 02-01-2019

"De verbrokkeling van katholiek Brabant"

Brabants Dagblad 27-12-2018

"De kerk is uit, leve de kerk: inleiding en interactieve kaart"

Eindhovens Dagblad 22-12-2018

"Eijk voorziet minder, maar wel betere katholieken"

Nederlands Dagblad 14-12-2018

"Kardinaal Wim Eijk, de baas van vrijwel niets"

NRC 12-12-2018

De helft van de Belgen noemt zich katholiek, maar wat betekent dat nog? “Niet meer naar de mis, wel ...

Het nieuwsblad 21-11-2018

De aflaat in 2018

Reformatorisch Dagblad 12-11-2018

Antoine Bodar: Leven in een bezeten tijd

Reformatorisch Dagblad 02-11-2018

Aantal katholieken stijgt wereldwijd, behalve in Europa

Nederlands Dagblad 24-10-2018

"Rooms Katholieke kerk.Wat geloven wij?"

Officiele website van de R.K.kerk in Nederland 23-04-2018

Video: Antoine Bodar geeft in een lezing aan hoe r.k. kerk is georganiseerd

11-04-2018

"De Rooms Katholieke kerk en haar oorsprong" Webpagina Mens en Samenleving

Mens en Samenleving 30-12-2014

"Rooms Katholieke kerk" beschrijving op website Katholiek.nl

Website Katholiek.nl 27-01-2013

"Rooms katholiek of charismatisch katholiek" Artikel van Prof. W. v. 't Spijker

In de Rechte Straat 01-01-2010

"Te getuigen van de Christus der Schriften" Recensie boek Ds. Hegger

In de Rechte Straat 01-12-1999

"Katholiek, rooms-katholiek of... helemaal niet katholiek." Artikel van M. V. J. de Craene

Protestants Nederland 01-02-1985

"Reformatorisch licht op de R.K. Kerk" Artikel van Ds. Meyboom en Dr.De Ridder

Protestants Nederland 01-01-1963

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.