Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen van de kerk van Rome. Katholieken zijn christenen bij wie Christus het middelpunt van hun geloofsleven is.

"De Goede Week van dag tot dag"

Katholiek.nl - 13 april 2019

De Goede Week: een tijd intens beleefd door katholieken over de hele wereld. Het is een week vol met symboliek en vieringen, die zelfs familiaire en populaire tradities zijn geworden. Het gaat om de laatste dagen van het leven van Jezus op aarde en zijn verrijzenis. Hieronder volgt een uitleg over de Goede Week door Juan Diego Escartín.

Palmzondag
De dag waarop Jezus op een ezel Jeruzalem binnentrekt en als koning toegejuicht wordt. Mensen verwelkomen Jezus met ‘Hosanna! Hosanna!’, dezelfde mensen die vijf dagen later zijn vrijlating zullen afwijzen om de vrijlating van Barabbas te vragen en zullen schreeuwen: “Kruisig Hem, kruisig Hem!”

De traditionele palmstokken (met veel symbolen erop en eraan) en palmtakken zijn de hoofdrolspelers. Het is ook de eerste keer, gedurende de Goede Week, dat het Lijdensverhaal van Jezus wordt gelezen, op deze dag uit Lucas.

Deze viering onderscheidt zich vooral door de zegening van de palmtakken. Deze palmtakken worden bewaard tot Aswoensdag van het jaar daarop. Op die dag zullen deze takken worden verbrand om de as te gebruiken voor het opleggen van de as met de woorden “Memento homo quia pulvis est et in pulverem reverteris:” (Gedenk, mens, dat je stof bent en tot stof zult wederkeren”). Precies daar, in die woorden, is de prachtige cyclus van deze takken van Palmzondag gesloten.

Heilige Maandag
Na de pracht van Palmzondag treedt de liturgie van de rest van de Goede Week in het schrijnende Lijdensverhaal van Jezus in deze laatste dagen van zijn leven. Het Evangelie vertelt ons over Maria Magdalena die de voeten van Jezus wast en zalft, tot schande van Judas.

De liturgie bereidt onze ziel voor op de bedroefdheid die wij deze dagen zullen gaan voelen. Het Evangelie van vandaag plaatst ons in de laatste dagen van het leven van Jezus, wanneer hij wordt verwelkomd in het huis van Lazarus, de man die Hij heeft doen herrijzen. Er is een traditie die de ‘Maria’, zus van Lazarus koppelt aan Maria Magdalena, de zondares die Jezus met de andere heilige vrouwen overal volgde,. Zij zalfde de voeten van Jezus met een fles van zeer dure parfum. De leerlingen waren geschokt. Vooral Judas, wiens hebzucht en verraad al het hoogtepunt bereikten, bewerend dat het veel beter was geweest om de dure parfum te verkopen en aan de armen te wijden. Jezus aanvaardde het eerbetoon in afwachting van zijn ‘balsemen’ na zijn dood en bedankte het gebaar van Maria Magdalena, zeggend dat de armen altijd bij hen zouden zijn, maar dat ze Hem binnenkort niet meer bij hen zouden hebben.

Eigenlijk zijn de Heilige Maandag, Dinsdag en Woensdag dagen ter voorbereiding voor de Paastriduüm, (de periode vanaf de avondviering van Witte Donderdag tot en met de vespers van Paaszondag. Goede Vrijdag en Stille Zaterdag maken hier deel van), de kern van de Heilige Week.

Heilige Dinsdag
De liturgie van deze dag wordt gekenmerkt door de verheerlijking van het kruis, het symbool van het christendom. De liturgie van het Getijdengebed begint met de Lamentaties (de Klaagliederen) van Jeremia, waarin de verwoesting en pijn van Jeruzalem gepoëtiseerd wordt vanwege de zonden van het volk.

Het is een dag bestemd voor het Sacrament van Verzoening. Het is een periode van inkeer daarom in veel kerken en kathedralen is er een speciale gelegenheid om je te verzoenen met je hemelse Vader met één van de meest geweldige geschenken die God ons heeft gegeven, het Sacrament van Boete en Verzoening.

In de Eucharistieviering van vandaag wordt stilgestaan bij de Afscheidsrede van Jezus (in het evangelie volgens Johannes).

Schortelwoensdag
Ook Heilige Woensdag genoemd. De dag wordt zo genoemd omdat het klokgelui wordt opgeschort tot en met Stille Zaterdag. De laatste keer dat de klokken geluid mogen worden is bij de lofzang in de viering van Witte Donderdag. In het evangelie horen we hoe het Sanhedrin (het Joodse religieuze tribunaal) bij elkaar is gekomen en besloten dat ze Jezus wilden doden. Judas was kwaad over de olie gebruikt om de voeten van Jezus te zalven. Hij vertrekt hierop naar het Sanhedrin en biedt zijn diensten aan, hij wil Jezus wel verraden voor geld. Vanaf dat moment keek Judas uit naar een geschikte mogelijkheid om zonder te veel oproer Jezus gevangen te laten nemen.

Op deze dag beginnen al met de voorbereidingen van het grote thema van de Witte Donderdag: ‘naastenliefde’ om de liefde van Christus te imiteren: “En de liefde die God is, heeft zich onder ons geopenbaard doordat Hij zijn enige Zoon in de wereld gezonden heeft, om ons het leven te brengen”. “Als God ons zozeer heeft liefgehad, moeten ook wij elkander liefhebben.”

Witte Donderdag
Vandaag eindigt de Vastentijd. Witte Donderdag is, samen met de festiviteiten van Sacramentsdag en Hemelvaart, de eerste van de drie belangrijkste donderdagen van het jaar.

Jezus viert het Laatste Avondmaal en stelt daarmee de Eucharistie en het Priesterschap in. We vieren de Heilige Mis zoals Jezus het heeft opgedragen en het eindigt in de stilte van de Hof van Olijven, waar Jezus bidt.

In de ochtend verzamelt de bisschop, in alle kathedralen van elk bisdom, de priesters rond het altaar en, in een zeer plechtige Heilige Mis, zegent hij de Heilige Oliën die later zullen worden gebruikt in de Sacramenten van het Doopsel, de Vormsel, de Priesterwijding en Zalving van de zieken. Dit gebeurt in sommige plaatsen in de avond van de Schortelwoensdag.

In de avondmis staan we stil bij het Laatste Avondmaal en neemt de priester vóór het het vieren rond Brod en Wijn een handdoek en water en wast de voeten van twaalf mannen, zo herinnert hij ons hetzelfde gebaar van Jezus met zijn apostelen tijdens het Laatste Avondmaal. De voetwassing verwijst naar de dienstbaarheid en de liefde van Christus, die gekomen is, “niet om gediend te worden maar om te dienen”.

De hosties voor de communie van deze viering en van de viering van de volgende dag moeten tijdens deze viering worden geconsacreerd. Als we het ‘Eer aan God in den hoge’ wordt gezongen, horen de klokken van de kerk te luiden om daarna te zwijgen tot in de Paaswake.

Na het ‘Gebed na de communie’ komt een belangrijke eucharistische plechtigheid. Het gaat om de processie om het Heilig Sacrament, begeleid met kaarsen en wierook, door het kerkgebouw te brengen naar de plaats waar het bewaard zal worden. Dit is meestal een zijaltaar of een kapel voor dit doel speciaal ingericht, sober versierd en uitnodigend voor gebed. De kruisen in de kerk worden bedekt met een rode of paarse doek.

Dan worden een van de belangrijkste eucharistische hymnen gezongen, de eeuwig mooie “Pange-lingua” van Sint-Thomas van Aquinas. Vandaag worden alle coupletten gezongen, waarvan ‘Tantum ergo‘ de bekendste is, maar ook de “Mandatum novum do vobis…, Een nieuw gebod geef Ik u: gij moet elkaar liefhebben, zoals Ik u lief heb gehad”.

In veel steden over de wereld kunnen de gelovigen tijdens deze nacht en in de ochtend van de Goede Vrijdag kerken van de stad bezoeken om voor het Heilig Sacrament een moment van aanbidding en dankbaarheid te wijden, en om Jezus te begeleiden in het gebed van de Hof van Olijven.

Goede Vrijdag
Op deze dag geeft Jezus zijn leven tot het uiterste, uit liefde voor elke mens, voor de verlossing van de zonden. De plechtigheid van vandaag is geen Heilige Mis maar een gedenken van het lijden en sterven van de Heer. Meestal in de avond staan wij speciaal bij stil met een plechtige liturgie met Kruisverering en gezongen Lijdensverhaal.

In de kerken zijn de beelden bedekt met een paarse doek zoals het kruisbeeld, het tabernakel is open omdat Jezus ‘er niet meer is’.

De paarse kleur in de liturgie van de kerk betekent rouw. Het beeld van de Maagd Maria hoort in het zwart gekleed zijn als een teken van rouw om de dood van haar Zoon.

Tussen 15 en 18 uur wordt de Kruisweg gebeden, zodat deze op dezelfde tijd gebeurt als de kruisiging en dood van Jezus. De Kruisweg is een overweging en gebed bij de verschillende momenten van de lijdensweg van Jezus.

Stille Zaterdag
Het is een dag van stilte en rouw om de dood van de Verlosser. We waken in afwachting van de Verrijzenis van Jezus.

Er zijn geen andere liturgische vieringen voorafgaan aan de Paaswake. Bij het invallen van de schemering begint de plechtige Paaswake. De Paaswake hoort in haar geheel in de nacht gevierd te worden, zodat de viering kan eindigen vóór de dageraad van de zondag.

In het eerste deel van de viering, het lichtritus, wordt het nieuwe vuur gezegend.. Het vuur is buiten de kerk ontstoken, terwijl de kerk volledig donker is en de gelovigen wachten met kaarsen in hun handen.

Er moet gezorgd worden voor een nieuwe Paaskaars. Om een werkelijk teken te kunnen zijn, moet de nieuwe Paaskaars vervaardigd zijn uit was, elk jaar nieuw en uniek zijn en opvallende groot. Het mag nooit een imitatie-kaars zijn, want zij moet het beeld oproepen van Christus, het licht van de wereld. Zij wordt gezegend met de tekenen en de woorden die in het missaal staan aangegeven.

De priester zegent en ontsteekt de Paaskaars aan dat nieuwe vuur en begint een plechtige processie richting het hoofdaltaar terwijl de kerk in het donker blijft. Hij stopt bij de ingang, naast de eerste gelovigen en roept: “Lumen Christi” (het licht van Christus), en breng de gelovigen steken hun kaarsen aan met datzelfde vuur. De gelovigen antwoorden: “Deo gratias” (Godzijdank). En op deze manier stopt de priester tot drie keer om het Licht van Christus tussen de gelovigen te delen. Op deze manier verbreidt het licht van de Paaskaars zich geleidelijk naar de kaarsen die allen in de hand houden.

Het Licht breekt door de duisternis. Jezus is sterker dan de dood en verrijst.

Bij het altaar wordt de Paaskaars plechtig in de grote kandelaar naast het ambo geplaatst.

We lezen meerdere lezingen (zeven lezingen uit het Oude Testament die Gods wonderwerken in de heilsgeschiedenis gedenken, en twee uit het Nieuwe, namelijk de boodschap van de verrijzenis volgens de drie synoptische evangelies en de lezing uit de Apostel over het christelijk doopsel als sacrament van Christus’ verrijzenis). Tenslotte wordt de verrijzenis van de Heer verkondigd in het Evangelie als hoogtepunt van de gehele dienst van het Woord. In veel plaatsen wordt de kerk in het donker tot deze aankondiging, dan gaan alle lichten van de kerk aan en alle orgels spelen samen en klokken van de kerk luiden als aankondiging en eerbetoon voor de Verrijzenis van Jezus.

Tijdens deze prachtige liturgie vernieuwen we ook onze Doopgeloften nadat het water van het doopsel op een zeer indrukwekkende wijze is gezegend. Hoe mooi als de Paaskaars driemaal in het doopbekken wordt gedompeld. Het water wordt bevrucht….

Paaszondag
Jezus is verrezen! Dit wordt uitbundig en plechtig gevierd, God heeft voor ons de overwinning behaald. Daarom moet de Hoogmis op deze dag van Pasen met zo groot mogelijke plechtigheid gevierd worden. De schuldbelijdenis wordt vervangen door de besprenkeling van de gelovigen met het water dat tijdens de Paaswake gezegend is. Met dit water worden ook de wijwatervaten bij de ingang van de kerk gevuld.

Als lezing uit het Evangelie voor de mis op Paasdag wordt de tekst uit Johannes voorgehouden over het vinden van het lege graf.

De Paaskaars heeft haar plaats bij de ambo of bij het altaar, en wordt in de Paastijd (tot en met Pinksteren) minstens bij alle liturgische vieringen van meer plechtige aard aangestoken, zowel bij de Eucharistievieringen als bij het morgen- en avondgebed.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Het is wachten op de gehuwde priester"

Tubantia 16-10-2019

"Zijn de stoelendans (en de onrust) binnen de Vaticaanse communicatie voorbij?"

Katholiek Nieuwsblad 18-07-2019

"Christendom zonder Heilige Geest is vreugdeloos moralisme"

Kerknet 19-06-2019

"Aanbeveling Vaticaan: Getrouwde priesters en vrouwen moeten tekort tegengaan"

Algemeen Dagblad 17-06-2019

"Paus geeft impuls aan charismatische vernieuwing van de Kerk"

Kerknet 08-06-2019

**Paus: meer gebed en minder handel in Lourdes**

Dagblad van het Noorden 07-06-2019

"Paus Franciscus beschuldigd van ketterij"

Reformatorisch Dagblad 02-05-2019

"Benedictus XVI oneens met koers Vaticaan"

Reformatorisch Dagblad 16-04-2019

Paus "Franciscus wil écht dat gelovigen zijn ring niet kussen"

De Dagelijkse Standaard 27-03-2019

"Paus Franciscus, de linkse dictator"

Doorbraak.be 16-03-2019

"Carnaval is afgelopen dus nu tijd voor vasten en dat kan ook volgens je eigen spelregels"

Eindhovens Dagblad 10-03-2019

"Wereldwijd meer katholieken, maar voor het eerst sinds 2010 weer minder priesters"

Nederlands Dagblad 07-03-2019

"De Vastentijd, wat is dat?"

Katholiek.nl 05-03-2019

"Paters en pastoors tegen het carnaval"

Nederlands Dagblad 02-03-2019

"Groot tekort aan priesters in Amazonegebied: Vaticaan overweegt om het celibaat te herzien"

Het Nieuwsblad 25-02-2019

"1 op 8 kardinalen is ouder dan 90"

Kerknet 05-01-2019

"Onze God heeft geen offers nodig"

Katholiek Nieuwsblad 04-01-2019

"Kaski: Aantal rooms-katholieken in Nederland daalt met 55.000 per jaar"

Reformatorisch Dagblad 02-01-2019

"De verbrokkeling van katholiek Brabant"

Brabants Dagblad 27-12-2018

"De kerk is uit, leve de kerk: inleiding en interactieve kaart"

Eindhovens Dagblad 22-12-2018

"Eijk voorziet minder, maar wel betere katholieken"

Nederlands Dagblad 14-12-2018

"Kardinaal Wim Eijk, de baas van vrijwel niets"

NRC 12-12-2018

De helft van de Belgen noemt zich katholiek, maar wat betekent dat nog? “Niet meer naar de mis, wel ...

Het nieuwsblad 21-11-2018

De aflaat in 2018

Reformatorisch Dagblad 12-11-2018

Antoine Bodar: Leven in een bezeten tijd

Reformatorisch Dagblad 02-11-2018

Aantal katholieken stijgt wereldwijd, behalve in Europa

Nederlands Dagblad 24-10-2018

"Rooms Katholieke kerk.Wat geloven wij?"

Officiele website van de R.K.kerk in Nederland 23-04-2018

Video: Antoine Bodar geeft in een lezing aan hoe r.k. kerk is georganiseerd

11-04-2018

"De Rooms Katholieke kerk en haar oorsprong" Webpagina Mens en Samenleving

Mens en Samenleving 30-12-2014

"Rooms Katholieke kerk" beschrijving op website Katholiek.nl

Website Katholiek.nl 27-01-2013

"Rooms katholiek of charismatisch katholiek" Artikel van Prof. W. v. 't Spijker

In de Rechte Straat 01-01-2010

"Te getuigen van de Christus der Schriften" Recensie boek Ds. Hegger

In de Rechte Straat 01-12-1999

"Katholiek, rooms-katholiek of... helemaal niet katholiek." Artikel van M. V. J. de Craene

Protestants Nederland 01-02-1985

"Reformatorisch licht op de R.K. Kerk" Artikel van Ds. Meyboom en Dr.De Ridder

Protestants Nederland 01-01-1963

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.