Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Wel behoren rooms-katholieke christenen tot de katholieke kerk, omdat zij Christus het middelpunt van de kerk beschouwen.

"De kerk is uit, leve de kerk: inleiding en interactieve kaart"

Het woord ‘kerk’ komt van het Griekse kyriakos. ‘Van de heer’, is de meest nauwkeurige vertaling. Taalkundig mag dat dan zo zijn, maar voor veel kerken klopt die benaming al lang niet meer. De laatste decennia is de religie in een razend tempo uit de godshuizen verdwenen; een proces dat voorlopig zijn einde nog niet nadert.

Kardinaal Wim Eijk schokte eerder dit jaar heel katholiek Nederland met zijn uitspraken over de ontkerkelijking en de gevolgen daarvan. De aartsbisschop denkt dat er over tien jaar van de 280 kerken in zijn bisdom Utrecht nog hooguit vijftien zullen zijn waarin de eucharistie wordt gevierd. Onderzoeker Herman Wesselink, die dit jaar promoveerde met een proefschrift over de herbestemming van kerken, verwacht dat in Brabant over tien jaar maar liefst negentig procent van de katholieke kerken aan de eredienst is onttrokken, zoals dat heet. Een prognose die de Bossche bisschop De Korte overigens veel te somber vindt.

Van de 120 kerken die in 2012 nog in functie waren zijn er anno 2018 zo’n veertig niet meer in functie

In 2012 maakte het Eindhovens Dagblad een inventarisatie van alle kerken in Zuidoost-Brabant die nog in functie waren. Dat waren er 120. Anno 2018 zijn daarvan veertig kerken niet meer in functie, gesloopt of herbestemd. De kaart is verre van volledig. Ook voor 2012 zijn meerdere kerken gesneuveld. De inventarisatie vergelijkt de situatie van 2012 met de huidige situatie. Dat de katholieke kerk na eeuwen van dominantie snel aan betekenis inboet, heeft tal van oorzaken. Om er maar eens een te noemen, de westerse samenleving is veranderd. We zijn vrije denkers geworden en individualisme viert hoogtij. Iedereen leeft in het nu. Tradities en verleden spelen een ondergeschikte rol en de toekomst kan er morgen al weer anders uitzien. In die cultuur vindt het geloof geen vruchtbare voedingsbodem meer.

Daarnaast hebben de hemeltergende misbruikschandalen en de verbeten richtingenstrijd binnen de rooms-katholieke geloofsgemeenschap de kerk natuurlijk geen goed gedaan. Het onconventionele pontificaat van paus Franciscus roept nogal wat weerstand op bij bisschoppen en priesters die willen vasthouden aan wat was.

Katalysator
Maar de macht van de katholieke kerk op sociaal, moreel en politiek gebied is voorgoed verleden tijd. Wat rest is een betrekkelijk bescheiden kerk voor fijne katholieken. Een kerk trouwens, die de komende decennia nog kleiner zal worden. De toenemende vergrijzing werkt als een katalysator in dit proces. Op welk niveau de katholieke geloofsgemeenschap uiteindelijk zijn bodem zal vinden is nog ongewis.

Wat ook rest, is een groot aantal gebedshuizen waarvan meneer pastoor de deur definitief heeft gesloten. Wegens een schrijnend gebrek aan gelovigen. En inkomsten. Inmiddels hebben al veel, vaak beeldbepalende kerkgebouwen een andere maatschappelijke functie gekregen. Als wijkgebouw of kinderopvang. Als theater. Of weer als kerk. Maar er zijn ook kerkgebouwen waarin nu sportscholen en supermarkten huizen. Niemand die er nog vreemd van opkijkt.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"1 op 8 kardinalen is ouder dan 90"

Kerknet 05-01-2019

"Onze God heeft geen offers nodig"

Katholiek Nieuwsblad 04-01-2019

"Kaski: Aantal rooms-katholieken in Nederland daalt met 55.000 per jaar"

Reformatorisch Dagblad 02-01-2019

"De verbrokkeling van katholiek Brabant"

Brabants Dagblad 27-12-2018

"Eijk voorziet minder, maar wel betere katholieken"

Nederlands Dagblad 14-12-2018

"Kardinaal Wim Eijk, de baas van vrijwel niets"

NRC 12-12-2018

De helft van de Belgen noemt zich katholiek, maar wat betekent dat nog? “Niet meer naar de mis, wel ...

Het nieuwsblad 21-11-2018

De aflaat in 2018

Reformatorisch Dagblad 12-11-2018

Antoine Bodar: Leven in een bezeten tijd

Reformatorisch Dagblad 02-11-2018

Aantal katholieken stijgt wereldwijd, behalve in Europa

Nederlands Dagblad 24-10-2018

"Rooms Katholieke kerk.Wat geloven wij?"

Officiele website van de R.K.kerk in Nederland 23-04-2018

Video: Antoine Bodar geeft in een lezing aan hoe r.k. kerk is georganiseerd

11-04-2018

"De Rooms Katholieke kerk en haar oorsprong" Webpagina Mens en Samenleving

Mens en Samenleving 30-12-2014

"Rooms Katholieke kerk" beschrijving op website Katholiek.nl

Website Katholiek.nl 27-01-2013

"Rooms katholiek of charismatisch katholiek" Artikel van Prof. W. v. 't Spijker

In de Rechte Straat 01-01-2010

"Te getuigen van de Christus der Schriften" Recensie boek Ds. Hegger

In de Rechte Straat 01-12-1999

"Katholiek, rooms-katholiek of... helemaal niet katholiek." Artikel van M. V. J. de Craene

Protestants Nederland 01-02-1985

"Reformatorisch licht op de R.K. Kerk" Artikel van Ds. Meyboom en Dr.De Ridder

Protestants Nederland 01-01-1963

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Wel behoren rooms-katholieke christenen tot de katholieke kerk, omdat zij Christus als het middelpunt van de kerk beschouwen. De positie van de Paus, de verering van Maria en een aantal leerstellingen vastgelegd in encyclieken en in concilie-besluiten, vormen de grote verschillen met de protestantse kerken.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.