Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Wel behoren rooms-katholieke christenen tot de katholieke kerk, omdat zij Christus het middelpunt van de kerk beschouwen.

"De Rooms Katholieke kerk en haar oorsprong" Webpagina Mens en Samenleving

De Rooms-Katholieke Kerk heeft haar oorsprong in Israël. Toen Jezus, de zoon van God, op het einde van zijn leven Petrus, zijn "liefste" apostel, opdracht gaf een kerk te bouwen en het geloof te verkondigen, zijn veel apostelen op pad gegaan om het geloof te verkondigen en mensen te bekeren tot het geloof. Omdat Israël toen onder Romeins bewind stond, gebeurde dat in de door hen bezette landen. In de loop der tijd hebben gelovigen in west en oost een heel andere invulling gegeven aan het geloof.

Rooms-Katholieke Kerk, geschiedenis in het kort
De Rooms-Katholieke Kerk is de grootste christelijke kerk ter wereld. Het woord "katholiek" is afgeleid van het Griekse "katholikos", hetgeen "universeel" betekent. Het woord "catholicus" betekent "rechtgelovig"(uit het kerkelijk Latijn). De kerk is ontstaan door de uitspraak van Jezus, die zijn apostel Petrus opdroeg: "Ik ben de rots en op deze rots zal ik mijn kerk bouwen". Hij droeg hem op het geloof te verkondigen. Petrus werd de eerste paus, de plaatsvervanger van God op aarde.

De apostelen, de leerlingen van Jezus, gingen het geloof verkondigen. Ten tijde van Jezus' leven behoorde het Heilige Land tot het grote Romeinse Rijk. In de daartoe behorende landen zwermden de apostelen uit. In het Romeinse Rijk werden alle religies getolereerd, als de Romeinse goden maar werden vereerd en gerespecteerd. Tijdens het verval van het Romeinse Rijk werden de christenen vaak gezien als de veroorzakers van het kwaad. Na het verval van het Rijk kwamen er steeds grotere verschillen tussen de gelovigen in oost en west.

Het Grote Schisma, in 1054, bevestigde die grote verschillen. Paus Leo IX en patriarch Michael Caerularis van Constantinopel excommuniceerden elkaar. De scheuring was een feit tussen de Rooms-Katholieke en de Oosters-Orthodoxe Kerk.

Gedurende de 14de tot en met de 18de eeuw gebruikte de Kerk de Inquisitie. Deze kerkelijke rechtbank spoorde ketters (ongelovigen) op en veroordeelde hen. Zware straffen en zelfs de doodstraf werden hun deel. Na vele "Smeekbeden" van de edelen en zelfs met tussenkomst van Margaretha van Parma, de landvoogdes,werd in 1812 de Inquisitie afgeschaft.

Eigenlijk is het echte rooms-katholicisme pas ontstaan in de 16de eeuw. Het is de splitsing tussen hen, die de paus als hoofd van de kerk zagen en de zogenaamde Protestanten. De 16de eeuw is de eeuw van de Reformatie. Theologen als Luther, Calvijn en Zwingli waren het op verschillende punten niet eens met de leer van de kerk. De Beeldenstorm in 1679 was de apotheose. Er ontstond een scheuring in de kerk en sindsdien volgen de Protestanten een ander geloofspad.

Vooral de laatste jaren kent de Rooms-Katholieke Kerk een grote terugloop van gelovigen. De paus en zijn kardinalen doen alle mogelijke moeite de gelovigen binnenboord te houden. Misschien is dat vechten tegen de bierkaai, mede door het grote huidige oproer dat binnen eigen gelederen is veroorzaakt.

Maria verering
De belangrijkste heilige in de katholieke kerk is Maria, de moeder van Jezus. Zij zou, verloofd met Jozef, maagd zijn geweest toen zij werd uitverkoren de moeder van God te worden. Ze woonde in Nazareth. Herodus, de toenmalige koning der Joden, eiste een bevolkingstelling in zijn land, waardoor Jozef en Maria naar Bethlehem moesten gaan, waar hun kind geboren werd. Omdat Herodus jongetjes tot twee jaar liet vermoorden om zijn eigen koningschap veilig te stellen, vluchtten Maria en Jozef naar Egypte. Na Herodus' dood kwamen zij terug en voedden hun kind in Nazareth op. Als weduwe was Maria nog zeer betrokken bij het leven van haar zoon. Volgens de apostel Thomas werd zij, evenals haar zoon, ten hemel opgenomen.

Rozenkrans
De rozenkrans of paternoster is een gebedssnoer. Er zitten 5 grote en 50 kleine kralen aan. Door de rozenkrans drie maal te bidden, 15 maal het "Onze Vader " en 150 maal het "Wees Gegroet ", overdenkt men het leven en de verrijzenis van Jezus.
150 maal het "Wees Gegroet", omdat het gewone volk niet de 150 psalmen kon onthouden, die bij de gebeden van de monniken hoorden.
Maria gaf zelf bij een openbaring aan: door een "Wees Gegroet " te zeggen, gaf men Maria een symbolische roos. Al die rozen bij elkaar vormen de "Rozenkrans".

Bij de Protestanten wordt Maria niet vereerd. Slechts God zelf mag aanbeden worden. Jezus is goddelijk, want Gods zoon. Maria is menselijk.

Hiërarchie in de kerk
Het hoofd van de katholieke kerk is de paus. Dagelijks wordt hij omringd door zijn kardinalen. Ook verspreid over de katholieke landen vindt men kardinalen. Vooral laten zij van zich spreken bij het overlijden of aftreden van de paus. In een geheim conclaaf (samenkomst) wordt door hen uit hun eigen gelederen een nieuwe paus gekozen. In de katholieke landen valt het dagelijks bestuur onder de bisschoppen. Zij worden gecontroleerd door de aartsbisschop, die een grotere macht heeft.De bisschop wordt bijgestaan door een bestuurscollege, waarin kanunniken zitting hebben. Meestal is één van de kanunniken ook plebaan (afkomstig van het Latijn "plebanus" dat weer van het "plebs" stamt). De plebaan behartigt de pastorale zaken van een kathedraal, een bisschopskerk. Ook heeft de bisschop hulp van een vicaris, die hem ook kan vervangen bij afwezigheid, ziekte en eventueel overlijden. Een trapje lager dan de bisschop staat de deken, die de supervisie heeft over een dekenaat met meerdere parochies. Aan het hoofd van een parochie staat een pastoor. Deze wordt bijgestaan door één of meerdere kapelaans. De deken, de pastoor en de kapelaan zijn allen ook priesters.

Ook binnen de kloosterordes bestaat een hiërarchie.
De abt (die slechts in sommige ordes zo genoemd wordt) is algemeen overste van een abdij. De prior is dat in andere kloosters. De rang van abt is hoger.
Boven de abt en de prior staan nog drie rangen van overste (de generaal-overste, de provinciaal overste en de overste).
De abt en de prior staan boven de monniken en de paters.

De Sacramenten
Binnen de katholieke kerk kent men 7 sacramenten, beloften van trouw.
Het sacrament van het doopsel: Als een kind wordt geboren, moet het binnen enkele dagen gedoopt worden om niet in de hel te komen.
Het sacrament van het vormsel: Het gedoopte kind wordt binnengehaald als echt lid van de kerk.
Het sacrament van de eucharistie: Door het breken van brood en het drinken van water en wijn tijdens de liturgie wordt het lichaam van Christus gesymboliseerd. De gelovigen gaan ter communie om het lichaam van Christus te ontvangen in de vorm van een hostie, ongedesemd brood.
Het sacrament van de biecht: Door hun zonden, groot en klein, op te biechten aan een priester kunnen gelovigen verschoning krijgen in de vorm van gebeden.
Het sacrament van het huwelijk: Echtgenoten beloven elkaar eeuwige trouw voor het altaar van God.
Het sacrament van het Heilig Oliesel: Aan zwaar zieken brengt de priester een bezoek om hem of haar de laatste sacramenten te brengen. De zieke gaat ter communie en wordt gezalfd.
Het sacrament van de priesterwijding: Mannen die "roeping" voelen, kunnen tot priester gewijd worden. Als men intreedt, krijgt men eerst de status van "postulant". Zo gauw men een tijdelijke gelofte van trouw doet, wordt men novice. Doet men de eeuwige geloften aan de kerk, dan wordt men geprofest.

De tien geboden volgens de Rooms-Katholieke kerk
Citaat uit de kathechismus, die ieder katholiek kind vroeger tot in de puntjes moest memoreren:

Ik ben de Heer uw God.
Gij zult geen afgoden vereren, maar Mij alleen aanbidden en boven alles beminnen.
Gij zult de Naam van de Heer, uw God, niet zonder eerbied gebruiken.
Wees gedachtig, dat gij de dag des heren heiligt.
Eer uw vader en uw moeder.
Gij zult niet doden.
Gij zult geen onkuisheid doen.
Gij zult niet stelen.
Gij zult tegen uw naaste niet vals getuigen.
Gij zult geen onkuisheid begeren.
Gij zult niet onrechtvaardig begeren, wat uw naaste toebehoort.

De liturgie(eredienst) met het sacrament der Heilige Communie
Kruisteken: In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. De priester begroet de gelovigen: "De Heer zij met u".
Schuldbelijdenis (Het Kyrië). Er wordt vergiffenis gevraagd voor de zonden.
Gloria (lofzang).
Twee lezingen. De eerste, het epistel, vertelt een verhaal uit het Oude Testament of uit de Verhandelingen der Apostelen (brieven die door de apostelen aan gelovigen uit talloze steden werden geschreven). De tweede, het evangelie, handelt over het leven van Jezus (het Nieuwe Testament).
Homilie. Dit is een preek waarin of een van de lezingen wordt verklaard of gesproken wordt over het leven van alledag.
Geloofsbelijdenis
Voorbeden. Gebed tot God.
Eucharistie. Brood wordt gebroken en wijn wordt gemengd met water. Opgedragen aan God.
Gebed over de gaven.
Eucharistisch gebed. Zoals Jezus dat sprak tijdens het Laatste Avondmaal.
Prefatie (gebed).
Epidese. De verandering van brood en wijn in Het Lichaam van Christus.
Consecratie. Dankgebed.
Acclamatie. Belijdenis van het geloof.
Epiclese. Gebeden om voorspraak voor zieken, overledenen, de paus en Maria.
Onze Vader
De breking van het brood. De priester gaat ter communie.
Communie voor alle gelovigen. Men gaat naar het altaar om de hostie te ontvangen (ongedesemd brood).
Slotwoord en zegen.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"1 op 8 kardinalen is ouder dan 90"

Kerknet 05-01-2019

"Onze God heeft geen offers nodig"

Katholiek Nieuwsblad 04-01-2019

"Kaski: Aantal rooms-katholieken in Nederland daalt met 55.000 per jaar"

Reformatorisch Dagblad 02-01-2019

"De verbrokkeling van katholiek Brabant"

Brabants Dagblad 27-12-2018

"De kerk is uit, leve de kerk: inleiding en interactieve kaart"

Eindhovens Dagblad 22-12-2018

"Eijk voorziet minder, maar wel betere katholieken"

Nederlands Dagblad 14-12-2018

"Kardinaal Wim Eijk, de baas van vrijwel niets"

NRC 12-12-2018

De helft van de Belgen noemt zich katholiek, maar wat betekent dat nog? “Niet meer naar de mis, wel ...

Het nieuwsblad 21-11-2018

De aflaat in 2018

Reformatorisch Dagblad 12-11-2018

Antoine Bodar: Leven in een bezeten tijd

Reformatorisch Dagblad 02-11-2018

Aantal katholieken stijgt wereldwijd, behalve in Europa

Nederlands Dagblad 24-10-2018

"Rooms Katholieke kerk.Wat geloven wij?"

Officiele website van de R.K.kerk in Nederland 23-04-2018

Video: Antoine Bodar geeft in een lezing aan hoe r.k. kerk is georganiseerd

11-04-2018

"Rooms Katholieke kerk" beschrijving op website Katholiek.nl

Website Katholiek.nl 27-01-2013

"Rooms katholiek of charismatisch katholiek" Artikel van Prof. W. v. 't Spijker

In de Rechte Straat 01-01-2010

"Te getuigen van de Christus der Schriften" Recensie boek Ds. Hegger

In de Rechte Straat 01-12-1999

"Katholiek, rooms-katholiek of... helemaal niet katholiek." Artikel van M. V. J. de Craene

Protestants Nederland 01-02-1985

"Reformatorisch licht op de R.K. Kerk" Artikel van Ds. Meyboom en Dr.De Ridder

Protestants Nederland 01-01-1963

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Wel behoren rooms-katholieke christenen tot de katholieke kerk, omdat zij Christus als het middelpunt van de kerk beschouwen. De positie van de Paus, de verering van Maria en een aantal leerstellingen vastgelegd in encyclieken en in concilie-besluiten, vormen de grote verschillen met de protestantse kerken.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.