Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen van de kerk van Rome. Katholieken zijn christenen bij wie Christus het middelpunt van hun geloofsleven is.

Dreigend schisma in Rooms-Katholieke Kerk in Duitsland

Reformatorisch Dagblad - 7 januari 2022

Klaas van der Zwaag

Deelnemers van de ”Synodale Weg”, een platform van Duitse rooms-katholieken, die hun wensen uiten over de toekomst van de Rooms-Katholieke Kerk.  beeld Maximilian von Lachner, Deutsche Bischofskonferenz

KERK & RELIGIE
Het rommelt in de Rooms-Katholieke Kerk (RKK) in Duitsland. Het door paus Franciscus in gang gezette proces „op weg naar een synodale kerk” –bedoeld om twee jaar lang naar de stem van alle rooms-katholieke gelovigen te horen– wordt volgens bezwaarde rooms-katholieken aangegrepen om een liberale agenda door te zetten. „De kerk protestantiseert: gelovigen interpreteren autonoom de Bijbel en verwerpen het gezag van de kerk.”

Woensdag bood een verontruste groep van rooms-katholieken, verenigd rond het manifest ”Neues Anfang”, 6000 handtekeningen aan de paus aan. Hun grieven zijn dat de misbruikschandalen in de RKK aangegrepen worden om het gezag van de kerk zélf ter discussie te stellen en openlijk te pleiten voor gewijde vrouwen en de acceptatie van homoseksuelen en transgenders.

De ”synodale weg” in Duitsland is door de Duitse bisschoppen in 2019 in het leven geroepen als antwoord op het wereldwijde proces in de RKK dat zal uitmonden in een internationale bisschoppensynode in oktober 2023. ”Synode” betekent vanuit het Latijn ”samen op weg”. Maar Duitsland gaat een eígen weg. De 230 leden van het platform ”de synodale weg” debatteren over de volgende thema’s: klerikaal machtsmisbruik, celibaat, katholieke seksuele moraal (en haar afwijzing van homoseksualiteit ten gunste van het alleenrecht van het huwelijk) en vrouwen in diensten en ambten van de kerk.

Met name de positie van de vrouw ligt bij Rome moeilijk, want sinds het apostolisch schrijven ”Ordinatio sacredotalis” in 1994 geldt als onfeilbare leer „dat de kerk geen enkele volmacht heeft, vrouwen de priesterwijding te geven.” Dat belet de paus niet om actief de plaats van de vrouw in de kerk te bevorderen door verschillende benoemingen. Ook het manifest bepleit een „belangrijke” plaats van vrouwen in alle geledingen van de kerk, inclusief de besturende functies. „Hun potentieel is nog lang niet uitgeput.” Maar er mag geen sprake zijn van een wijding in het ambt.

Deelnemers van de ”Synodale Weg” in het congresgebouw van Frankfurt.  beeld Maximilian von Lachner, Deutsche Bischofskonferenz
Luther
Opmerkelijk is dat het protestantisme nu als de boosdoener van ”de synodale weg” wordt aangewezen. Luther heeft volgens Karl-Heinz Menke, zo schrijft hij in het conservatieve rooms-katholieke dagblad Die Tagespost, de Bijbel autonoom gelezen, wat vervolgens geleid heeft tot de Verlichting en het modernisme. De behoudende Keulse kardinaal Woelki spreekt van de ”synodale weg” als een „quasi protestants kerkparlement.” Aan het protestantisme wordt mede gerefereerd omdat de meeste protestantse kerken in de wereld alle kerkelijke ambten voor vrouwen opengesteld hebben, zo melden rooms-katholieke critici fijnzinnig.

Intussen roept het manifest ”Neues Anfang” op tot reformatie (het heet ook ”Reform-Manifest”), maar dan wel bedoeld als spirituele vernieuwing van de kerk. De initiatiefnemers voelen zich verbonden met de door paus Franciscus bepleitte ”herevangelisatie” van de wereld. Het verwijt van het manifest is dat de progressieven zending en evangelisatie volkomen negeren en alleen hun eigen agenda willen promoten.

De discussie heeft geleid tot een stroom van boeken voor en tegen de ”synodale weg”. In het boek ”Der synodale Weg. Eine Zwischenbilanz” (Herder Verlag) laten voorstanders weten dat het geduld opraakt om tot vernieuwingen te komen en dat het tijd is dat de kerk haar rigide opvattingen over onder meer homoseksualiteit afzweert. Er is ook een stroom van boeken op gang gekomen die de ”synodale weg” als ”onkatholiek” en ”onsociaal” beschouwen.

Nederland
Opvallend is dat Nederland als waarschuwend voorbeeld wordt gezien, zo waarschuwt de voormalige curiekardinaal Walter Kasper. Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) werd in Nederland aangegrepen om tijdens het geruchtmakende Pastoraal Concilie van Noordwijkerhout (1968-1970) eigenmachtig het celibaat af te schaffen. De bisschoppen boden geen verzet, wat leidde tot een ingrijpen in de Nederlandse kerk door Rome met het aanstellen van orthodoxe bisschoppen, zoals Simonis en Gijsen.

Zal dat nu weer gebeuren? Paus Franciscus heeft al duidelijk richting de Duitse kerk laten weten dat een synode geen parlement is waar items door stemmingen worden besloten. Het manifest waarschuwt dat de eigen weg van Duitsland de eenheid met de wereldkerk verbreekt en op een schisma uitloopt.

Guido Horst, hoofdredacteur van Die Tagespost, zegt in een reactie op de aanbieding van het manifest woensdag, dat de paus het document „met grote interesse” in ontvangst heeft genomen. „Tijdens de bijeenkomst moedigde Franciscus het initiatief expliciet aan en gaf hij aan in dialoog te willen treden met de Duitse bisschoppen. De term protestantisme is overigens niet polemisch bedoeld als diskwalificatie van onze protestantse medechristenen. Sommigen van de ”synodale weg” flirten zélf met de term „protestantisering”. Het gaat om een ernstige zaak: zal de Katholieke Kerk in Duitsland haar kracht zoeken in een ware reformatie, gebaseerd op Christus en verbonden met de stoel van Petrus, of wordt zij een instrument van zuiver seculiere belangen? De toekomst van de Katholieke Kerk én van een ware hervorming staan op het spel.”

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Priester en verzetsheld Titus Brandsma bijna ”heilig”

Reformatorisch Dagblad 13-05-2022

Rooms-katholieke theoloog: Priester hoort niet bij kerk

Reformatorisch Dagblad 04-05-2022

Leden RKK progressiever dan leiding van kerk

Reformatorisch Dagblad 27-01-2022

Wereldsynode moet leiden tot zuivering van de Rooms-Katholieke Kerk

Reformatorisch Dagblad 18-10-2021

Paus verwerpt Maria als „medeverlosseres”

Reformatorisch Dagblad 27-03-2021

„Hoogste gezag paus niet overschatten”

Reformatorisch Dagblad 25-03-2021

"Het is wachten op de gehuwde priester"

Tubantia 16-10-2019

"Zijn de stoelendans (en de onrust) binnen de Vaticaanse communicatie voorbij?"

Katholiek Nieuwsblad 18-07-2019

"Christendom zonder Heilige Geest is vreugdeloos moralisme"

Kerknet 19-06-2019

"Aanbeveling Vaticaan: Getrouwde priesters en vrouwen moeten tekort tegengaan"

Algemeen Dagblad 17-06-2019

"Paus geeft impuls aan charismatische vernieuwing van de Kerk"

Kerknet 08-06-2019

**Paus: meer gebed en minder handel in Lourdes**

Dagblad van het Noorden 07-06-2019

"Paus Franciscus beschuldigd van ketterij"

Reformatorisch Dagblad 02-05-2019

"Benedictus XVI oneens met koers Vaticaan"

Reformatorisch Dagblad 16-04-2019

"De Goede Week van dag tot dag"

Juan Diego Escartín - KatholiekeVesting.nl, via Katholiek.nl 13-04-2019

Paus "Franciscus wil écht dat gelovigen zijn ring niet kussen"

De Dagelijkse Standaard 27-03-2019

"Paus Franciscus, de linkse dictator"

Doorbraak.be 16-03-2019

"Carnaval is afgelopen dus nu tijd voor vasten en dat kan ook volgens je eigen spelregels"

Eindhovens Dagblad 10-03-2019

"Wereldwijd meer katholieken, maar voor het eerst sinds 2010 weer minder priesters"

Nederlands Dagblad 07-03-2019

"De Vastentijd, wat is dat?"

Katholiek.nl 05-03-2019

"Paters en pastoors tegen het carnaval"

Nederlands Dagblad 02-03-2019

"Groot tekort aan priesters in Amazonegebied: Vaticaan overweegt om het celibaat te herzien"

Het Nieuwsblad 25-02-2019

"1 op 8 kardinalen is ouder dan 90"

Kerknet 05-01-2019

"Onze God heeft geen offers nodig"

Katholiek Nieuwsblad 04-01-2019

"Kaski: Aantal rooms-katholieken in Nederland daalt met 55.000 per jaar"

Reformatorisch Dagblad 02-01-2019

"De verbrokkeling van katholiek Brabant"

Brabants Dagblad 27-12-2018

"De kerk is uit, leve de kerk: inleiding en interactieve kaart"

Eindhovens Dagblad 22-12-2018

"Eijk voorziet minder, maar wel betere katholieken"

Nederlands Dagblad 14-12-2018

"Kardinaal Wim Eijk, de baas van vrijwel niets"

NRC 12-12-2018

De helft van de Belgen noemt zich katholiek, maar wat betekent dat nog? “Niet meer naar de mis, wel ...

Het nieuwsblad 21-11-2018

De aflaat in 2018

Reformatorisch Dagblad 12-11-2018

Antoine Bodar: Leven in een bezeten tijd

Reformatorisch Dagblad 02-11-2018

Aantal katholieken stijgt wereldwijd, behalve in Europa

Nederlands Dagblad 24-10-2018

"Rooms Katholieke kerk.Wat geloven wij?"

Officiele website van de R.K.kerk in Nederland 23-04-2018

Video: Antoine Bodar geeft in een lezing aan hoe r.k. kerk is georganiseerd

11-04-2018

"De Rooms Katholieke kerk en haar oorsprong" Webpagina Mens en Samenleving

Mens en Samenleving 30-12-2014

"Rooms Katholieke kerk" beschrijving op website Katholiek.nl

Website Katholiek.nl 27-01-2013

"Rooms katholiek of charismatisch katholiek" Artikel van Prof. W. v. 't Spijker

In de Rechte Straat 01-01-2010

"Te getuigen van de Christus der Schriften" Recensie boek Ds. Hegger

In de Rechte Straat 01-12-1999

"Katholiek, rooms-katholiek of... helemaal niet katholiek." Artikel van M. V. J. de Craene

Protestants Nederland 01-02-1985

"Reformatorisch licht op de R.K. Kerk" Artikel van Ds. Meyboom en Dr.De Ridder

Protestants Nederland 01-01-1963

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.