Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen van de kerk van Rome. Katholieken zijn christenen bij wie Christus het middelpunt van hun geloofsleven is.

"Onze God heeft geen offers nodig"

Katholiek Nieuwsblad - 4 januari 2019

Tijdens de algemene audiëntie van 2 januari hervatte paus Franciscus zijn catecheses over het Onze Vader.

Wij gaan door met onze catechese over het Onzevader, verlicht door het mysterie van Kerstmis, dat we kort geleden hebben gevierd.

Het Evangelie van Mattheus plaatst de tekst van het Onzevader op een strategisch punt, centraal in de Bergrede (vgl 6,9-13). Laten wij bekijken wat er gebeurt: Jezus gaat de heuvel op naast het meer en gaat zitten. Om hem heen in een cirkel zijn naaste leerlingen, en dan een grote menigte van anonieme gezichten. Deze heterogene groep krijgt voor het eerst het Onzevader overgeleverd.

De revolutie van het Evangelie
Zoals gezegd is de plek van deze tekst heel betekenisvol. Tijdens deze lange leer die Bergrede heet (vgl. Mt 5,1-7,27), verstevigt Jezus de fundamentele aspecten van zijn boodschap. Het begin ervan is als een feestelijk versierde boog: de Zaligsprekingen. Jezus noemt een serie mensen gelukkig die in zijn tijd – maar ook in onze!- niet erg geacht waren. Zalig de armen, de zachtmoedigen, de barmhartigen, de nederigen van hart….

Dat is de revolutie van het Evangelie. Waar het Evangelie is, is er revolutie. Het Evangelie laat ons niet met rust, maar drijft ons voort: het is revolutionair. Alle mensen die in staat zijn lief te hebben, de vredebouwers die tot dan toe tot de rafelranden van de geschiedenis behoorden, zijn juist de bouwers van het Rijk Gods. Het is alsof Jezus zegt: naar voren jullie die in jullie hart het mysterie van God dragen, die zijn almacht heeft geopenbaard in de liefde en in de vergiffenis!

De liefde heeft geen grenzen
Via deze weg, die de waarden van de geschiedenis op zijn kop zet, stroomt het nieuwe van het Evangelie binnen. De wet moet niet afgeschaft worden, maar heeft een nieuwe interpretatie nodig, die terugleidt naar haar oorspronkelijke betekenis. Als een mens een goed hart heeft, dat open staat voor de liefde, begrijpt hij dat ieder woord van God vlees moet worden tot het uiterste toe.

De liefde heeft geen grenzen: je kunt je eigen man of vrouw liefhebben, je eigen vrienden en zelfs je eigen vijanden vanuit een totaal nieuw perspectief. Jezus zegt: “Maar ik zeg u: Bemint uw vijanden en bidt voor wie u vervolgen, opdat gij kinderen moogt worden van uw Vader in de hemel, die immers de zon laat opgaan over slechten en goeden en het laat regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen.” (Mt 5,44-45).

Een zondaar, net als iedereen
Zie hier het grote geheim dat de basis vormt van de hele Bergrede: wees kinderen van uw Vader in de hemel. Deze teksten van Mattheus lijken ogenschijnlijk op een morele toespraak. Ze lijken op te roepen tot zo’n veeleisende ethiek, dat ze niet in de praktijk te brengen zijn. Maar we ontdekken juist dat het bovenal om een theologische toespraak gaat. Een christen is niet iemand die zich inzet om beter te zijn dan de ander: hij weet dat hij een zondaar is, net als iedereen.

Een christen is een mens die de nieuwe brandende braamstruik aanschouwt, de openbaring van een God die geen onuitspreekbare naam heeft, maar die aan zijn kinderen vraagt om hem als ‘Vader’ aan te roepen. Om zich te laten vernieuwen door zijn macht en om een straal van zijn goedheid te weerspiegelen in deze wereld, die dorst naar het goede en in afwachting is van goed nieuws.

Dat is een schande!
Zo introduceert Jezus het gebed van het Onzevader, door afstand te nemen van twee groeperingen uit zijn tijd. Allereerst de schijnheiligen: “Wanneer gij bidt, gedraagt u dan niet als de schijnheiligen, die graag in de synagogen en op de hoeken van de straten staan te bidden om op te vallen bij de mensen” (Mt 6,5). Er zijn mensen die in staat zijn atheïstische gebeden uit te spreken, zonder God, en ze doen dat om bewonderd te worden door de mensen.

Maar al te vaak zien we mensen die naar de kerk gaan en daar de hele dag doorbrengen, of iedere dag naar de kerk gaan, maar ondertussen anderen haten of slecht over ze spreken. Dat is een schande! Je kunt dan beter niet naar de kerk gaan, want je leeft alsof je een atheïst bent. Maar als je naar de kerk gaat, leef dan als kind, als broeder of zuster, en geef een waar getuigenis, niet een antigetuigenis. Het christelijk gebed heeft daarentegen geen andere geloofwaardige getuige dan het eigen geweten. Daar vindt een zeer intense dialoog met de Vader plaats: “Maar als gij bidt, ga dan in uw binnenkamer, sluit de deur achter u en bidt tot uw Vader die in het verborgene is” (Mt 6,6).

Spreken, spreken en nog eens spreken
Vervolgens neemt Jezus afstand van het gebed van de heidenen: “Gebruik dan geen omhaal van woorden (…) want deze menen dat zij door hun veelheid van woorden verhoring zullen vinden” (Mt 6,7). Hier verwijst Jezus wellicht naar de captatio benevolentiae die vereist was bij vele oude gebeden: de goddelijkheid moest op een bepaalde manier gerustgesteld worden door een lange serie van lof, ook gebeden.

Denk maar aan het tafereel op de Berg Karmel, toen de profeet Elia de priesters van Baäal uitdaagde. Zij schreeuwden, dansten, en vroegen om talloze dingen, opdat hun God naar hen zou luisteren. Maar Elia was stil, en de Heer openbaarde zich aan hem. De heidenen denken dat door je bidt door te spreken, spreken, spreken, en nog eens spreken.

God is geen papegaai
Ik denk ook aan de talloze christenen die geloven dat bidden betekent -neem mij niet kwalijk- ‘tot God spreken als tegen een papegaai’. Nee! Bidden gebeurt vanuit je hart, vanuit je binnenste. Als je bidt – zegt Jezus – wend je dan tot God als een kind tot zijn vader, die weet welke dingen we nodig hebben, al voordat wij ze vragen (vgl Mt. 6, 8).

Het zou ook een stil gebed kunnen zijn, het Onzevader: het is uiteindelijk enkel nodig om je in het zicht van God te plaatsen, door je zijn vaderlijke liefde te herinneren. Dat is genoeg om verhoord te worden. Het is mooi te bedenken dat onze God geen offers nodig heeft om zijn gunsten te verkrijgen! Onze God heeft niets nodig: in het gebed vraagt hij slechts dat wij een communicatiekanaal openlaten voor Hem, om steeds te ontdekken dat we zijn zeer geliefde kinderen zijn. En Hij heeft ons heel erg lief.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

"Paus Franciscus, de linkse dictator"

Doorbraak.be 16-03-2019

"Carnaval is afgelopen dus nu tijd voor vasten en dat kan ook volgens je eigen spelregels"

Eindhovens Dagblad 10-03-2019

"Wereldwijd meer katholieken, maar voor het eerst sinds 2010 weer minder priesters"

Nederlands Dagblad 07-03-2019

"De Vastentijd, wat is dat?"

Katholiek.nl 05-03-2019

"Paters en pastoors tegen het carnaval"

Nederlands Dagblad 02-03-2019

"Groot tekort aan priesters in Amazonegebied: Vaticaan overweegt om het celibaat te herzien"

Het Nieuwsblad 25-02-2019

"1 op 8 kardinalen is ouder dan 90"

Kerknet 05-01-2019

"Kaski: Aantal rooms-katholieken in Nederland daalt met 55.000 per jaar"

Reformatorisch Dagblad 02-01-2019

"De verbrokkeling van katholiek Brabant"

Brabants Dagblad 27-12-2018

"De kerk is uit, leve de kerk: inleiding en interactieve kaart"

Eindhovens Dagblad 22-12-2018

"Eijk voorziet minder, maar wel betere katholieken"

Nederlands Dagblad 14-12-2018

"Kardinaal Wim Eijk, de baas van vrijwel niets"

NRC 12-12-2018

De helft van de Belgen noemt zich katholiek, maar wat betekent dat nog? “Niet meer naar de mis, wel ...

Het nieuwsblad 21-11-2018

De aflaat in 2018

Reformatorisch Dagblad 12-11-2018

Antoine Bodar: Leven in een bezeten tijd

Reformatorisch Dagblad 02-11-2018

Aantal katholieken stijgt wereldwijd, behalve in Europa

Nederlands Dagblad 24-10-2018

"Rooms Katholieke kerk.Wat geloven wij?"

Officiele website van de R.K.kerk in Nederland 23-04-2018

Video: Antoine Bodar geeft in een lezing aan hoe r.k. kerk is georganiseerd

11-04-2018

"De Rooms Katholieke kerk en haar oorsprong" Webpagina Mens en Samenleving

Mens en Samenleving 30-12-2014

"Rooms Katholieke kerk" beschrijving op website Katholiek.nl

Website Katholiek.nl 27-01-2013

"Rooms katholiek of charismatisch katholiek" Artikel van Prof. W. v. 't Spijker

In de Rechte Straat 01-01-2010

"Te getuigen van de Christus der Schriften" Recensie boek Ds. Hegger

In de Rechte Straat 01-12-1999

"Katholiek, rooms-katholiek of... helemaal niet katholiek." Artikel van M. V. J. de Craene

Protestants Nederland 01-02-1985

"Reformatorisch licht op de R.K. Kerk" Artikel van Ds. Meyboom en Dr.De Ridder

Protestants Nederland 01-01-1963

Collecties in categorie

Algemeen

In deze collectie verschijnen algemene berichten over de verhouding rooms-katholieken en protestanten die niet in een specifieke collectie thuishoren.

Wat is katholiek?

In de volksmond wordt het woord katholiek meestal gebruikt als een synoniem voor de Rooms-Katholieke kerk. Dit is niet juist. In deze collectie wordt duidelijk gemaakt wat het onderscheid is. De formele betekenis van het woord katholiek is universeel of algemeen.

Wat is rooms-katholiek?

Rooms-katholiek is niet hetzelfde als katholiek. Rooms-katholieken zijn volgelingen die de leer van Rome aanhangen. Katholieken zijn christenen bij wie Christus centraal staat in hun geloofsleven.

Wat is protestant?

De protestanste kerken zijn ontstaan na de Reformatie. De bekendste reformatoren waren Luther, Calvijn en Zwingli. Nadat de rooms-katholieke kerk afstand genomen had van de standpunten der reformatoren tijdens het Concilie van Trente, zijn de protestantse kerken ontstaan. In de loop der jaren zijn dat in Nederland, door kerkscheuringen, verschillende denominaties geworden, zoals, Protestantse Kerk in Nederland, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, Christelijk Gereformeerde Kerk en nog andere.

Vijf sola's

In de Reformatie is met name opgeroepen om terug te gaan naar de echte kenmerken van de Vroege Kerk. Met name de mistoestanden in de vorm van aflaten, goede werken en heiligverklaringen werden aan de kaak gesteld. Daartegenover werden, op de Bijbel gebaseerde, waarheden zoals het Woord, genade, geloof, Christus en de glorie van God op de voorgrond geplaatst.

Rechtvaardiging & heiliging

Luther ontdekte bij de bestudering van de brief aan de Galaten hoe zondige mensen rechtvaardig voor God kunnen worden. Hij ontdekte hierin dat hetgeen geleerd werd door Rome in tegenstelling was met hetgeen Gods Woord hierover zegt. De Bijbel zegt dat we alleen door het geloof in Jezus Christus gerechtvaardigd kunnen worden.

Belijdenisgeschriften

Zowel de kerken van de Reformatie als de rooms-katholieke kerk hebben belijdenisgeschriften. Bij de Nederlandse protestantse kerken moet dan met name gedacht worden aan de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Bij de Rooms-Katholieke kerk kennenwe de Cathechismus van de Rooms-Katholieke kerk, diverse pauselijke encyclieken en besluiten van concilies.

Kerkorde, liturgie en ambten

Vanaf het ontstaan van de christelijke kerk is er aandacht geweest voor de handhaving van kerkelijke orde, voor inrichting van de eredienst en voor de vervulling van de ambten. Na de reformatie zijn er grote verschillen ontstaan op dit gebied tussen protestanten en rooms-katholieken.

Verwijzingen naar boeken

Over de reformatie en de verhouding Rome - Reformatie zijn vele boeken verschenen. In deze categorie worden fragmenten uit boeken weergegeven die van belang zijn voor de wederzijdse beeldvorming tussen rooms-katholieken en protestanten (Komende tijd worden nog meer relevante boekfragmenten toegevoegd)

Overige relevante artikelen

In allerlei periodieken is geschreven over de verhouding Rome - Reformatie. In deze collectie een groot aantal artikelen die niet specifiek zijn toegewezen aan een bepaalde categorie.