Avondmaalopvatting reformatoren

"Luther en het Avondmaal"

www.maartenluther.com - 1 december 1537

Brief aan de Zwitserse steden: Zürich, Bern, Basel, Schaffhausen, St. Gallen, Mühlhausen en Biel (1)

1 december 1537
(…) Het derde artikel: over het sacrament van het lichaam en bloed van Christus hebben we ook nog nooit geleerd, en leren ook nu niet, dat Christus uit de hemel of van de rechterhand Gods neerdaalt en opvaart, niet zichtbaar, niet onzichtbaar. We houden ons strikt aan het Artikel des Geloofs: ‘Opgevaren ten hemel, zittende aan de rechterhand Gods, vanwaar Hij (toekomstig) komen zal om te oordelen, de levenden en de doden.’ We laten het aan de Goddelijke Almacht over, hoe Zijn lichaam en bloed in brood en avondmaal aan ons wordt gegeven, namelijk waar men volgens Zijn bevel samenkomt en Zijn instelling wordt gehouden. We denken daar aan geen opvaren of neerdalen dat daarbij zou plaatsvinden, maar blijven gewoon en eenvoudig bij Zijn woorden ‘dit is Mijn lichaam…’ en ‘dit is Mijn bloed…’. Maar zoals reeds gezegd, wanneer we elkaar hierin niet geheel verstaan, dan is dit het beste, dat wij tegenover elkaar vriendelijk zijn en altijd het beste voor elkaar verwachten [hopen], totdat het vuile en troebele water bezonken zal zijn.

Hierin kunnen ook Dr. Capito en Magister Bucerus u met hun raad van dienst zijn, als wij slechts de harten verenigen en alle onwilligheid laten varen, zodat ruimte wordt gemaakt voor de Heilige Geest om verder de liefde en vriendelijke overeenstemming volkomen te maken. Zoals wij dan ook van onze kant, bijzonder wat mijn persoon betreft, alle onwil van harte laten varen en u met trouw en liefde willen tegemoetkomen. (…)
Martinus Luther Dr.

Luthers Briefwechsel, Dezember 1537, vgl. WABR 8, S. 150-153, Nr. 3191
(1) In 1536 wordt in Wittenberg een concordia, d.w.z. overeenstemming bereikt over het avondmaal tussen de aanhangers van de ‘Confessio Augustana’ (opgesteld door Melanchthon) en de ‘Confessio Tetrapolitana’ van de Zuid-Duitse steden (opgesteld door Bucer en Capito): de ‘Wittenberger Konkordie’ genoemd. De Zwinglianen o.l.v. Bullinger, de opvolger van Zwingli in Zürich, doen hier niet aan mee. Bullinger wees de ‘Wittenberger Konkordie’ af, vanwege de afwijkende avondmaalsvisie (1536).

Luther schrijft op 1 december 1537 een brief aan de Zwitserse steden: Zürich, Bern, Basel, Schaffhausen, St. Gallen, Mühlhausen en Biel om alsnog tot overeenstemming te komen. Belangrijk is dat Luther in deze brief op vriendelijke toon zijn visie op de aanwezigheid van het ware lichaam van Christus in het avondmaal, met betrekking tot Christus’ hemelvaart nader toelicht.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Waar ging het over in de Reformatie?

In deze collectie wordt aan de hand van diverse videos uitgelegd waar het om ging in de Reformatie. Ook wordt inzicht gegeven in de consequenties die de Reformatie heeft gehad.

De Bijbel in de Rooms-Katholieke Kerk en de reformatorische traditie

Er is een duidelijk verschil tussen protestanten en rooms-katholieken wat betreft het gebruik van de Bijbelruikbel. Ten tijde van de Reformatie hadden rooms-katholieke gelovigen vaak niet de beschikking over een Bijbel. Er waren wel delen van de Bijbel in vertaling beschikbaar. Maar ook nu nog wordt de Bijbel door protestanten meer gelezen dan door rooms-katholieken.

Avondmaalopvatting reformatoren

Bij de verschillende reformatoren bestonden verschillende inzichten met betrekking tot de viering van het Heilig Avondmaal. Het belangrijkste verschil van inzicht betrof het karakter van de mis/Avondmaal. Waar in de rooms-katholieke opvatting de mis het aanbieden van het offer van Christus aan God is waarbij de elementen daadwerkelijk veranderen in het lichaam en bloed van Christus, wordt dit laatste in de protestantse tradities ontkend. De verschillende protestantse stromingen hadden elk hun eigen interpretatie van het Avondmaal. Waar volgens Luther Christus met en onder de tekenen aanwezig is, zag Zwingli het vooral als een gedachtenismaaltijd, terwijl Calvijn grote nadruk legde op de geestelijke aanwezigheid van Christus in het Avondmaal.

Vasten

In de rooms-katholieke traditie is vasten altijd al een begrip geweest. Maar er waren ook andere vormen zoals zelfkastijding die met name door kloosterlingen gedaan werden. Dit werd beschouwd als een vorm van verootmoediging en boetedoening voor de zonden.

Bedevaart

Er zijn vele bedevaartplaatsen waar rooms-katholieken massaal naar toe trekken om in de meeste gevallen Maria te vereren. Ook zijn er bedevaartplaatsen die ontstaan zijn vanwege het feit dat daar een godvruchtig persoon heeft gewoond die later heilig verklaard is door de Paus. Bekende bedevaartplaatsen zijn Lourdes en Fatima. Maar ook in Belgie en Nederland zijn bedevaartplaatsen zoals Beauraing en Wittem.

Sacramenten

De Rooms-Katholieke Kerk kent een zevental sacramenten, de protestantse kerken twee. Er is ook een verschil in betekenis van de sacramenten. Een aantal van de rooms-katholieke sacramenten hebben een sterk symbolische waarde, terwijl de protestantse sacramenten dienen ter ondersteuning van het geloof.