Bedevaart

"Waarom Taize zo aantrekkelijk is voor jongeren"

www.christelijkecolumns.nl - 11 juli 2018

In een tijd dat de kerken leeglopen, stroomt Taizé vol. Vooral jongeren weten de weg naar deze gemeenschap te vinden. Wat is het geheim van Taizé?

Taizé
De christelijke oecumenische kloostergemeenschap Taizé is gesticht door Roger Schutz, beter bekend als broeder Roger. Hij kocht aan het begin van de Tweede Wereldoorlog een huis in Taizé om er oorlogsvluchtelingen in op te vangen. Gaandeweg sloten zich broeders bij hem aan, die samen de gemeenschap van Taizé vormden.
Nadat broeder Roger in 2005 tijdens een dienst door een verwarde vrouw werd doodgestoken, nam broeder Alois het stokje over.
Inmiddels bestaat de gemeenschap uit zo’n 100 celibatair levende broeders uit verschillende denominaties. Wekelijks ontvangen ze duizenden, meest jonge bezoekers.

Dit is wat Taizé hen biedt:
"Een verblijf in Taizé is een mogelijkheid om naar gemeenschap met God te zoeken door gemeenschappelijk gebed, zingen, stilte en persoonlijke bezinning. Je kunt hierdoor innerlijke vrede, een zin voor je leven en bezieling hervinden."

Zo trekken jongeren vanuit de hele wereld naar Taizé. Vaak aangemoedigd of meegenomen door kerkelijke (jeugd)leiders. Veel van hen komen als “kruisbestuivers” terug. Inmiddels worden er talloze, druk bezochte Taizédiensten in ons land georganiseerd.

Alverzoening
Nu kom ik terug op de kernvraag: Waarom is Taizé zo aantrekkelijk voor jongeren?

Uit onderzoeken blijkt dat jeugd nog wel wil geloven, maar dan wel op haar eigen manier. Dogma’s zijn taboe. Ze zoeken hun eigen waarheid en daar sluit Taizé naadloos bij aan. Want er wordt geen absolute waarheid verkondigd. De Bijbel is in Taizé geen scherpsnijdend zwaard, maar een bot mes dat boter op de hoofden van de bezoekers smeert.

Volgens Taizé is Jezus nog wel “een uniek figuur”, die stierf voor de zonde van de wereld. Maar je hoeft je niet te bekeren en te laten reinigen van zonde door het bloed van Jezus. Geloven in God is voldoende en dan komt alles goed. Meer nog, zelfs met mensen die niet geloven komt het uiteindelijk goed, want God is immers liefde, zo luidt de boodschap van alverzoening.

Op de site van Taizé komt een filosoof van protestantse huize, Paul Ricoeur, aan het woord. De inmiddels overleden man heeft Taizé jaren achtereen bezocht en zei het volgende over de goedheid in de mens:
"Als religies een zin hebben, dan bestaat die eruit dat de diepe kern van goedheid in de mens aangeboord wordt waardoor deze vrij baan krijgt. Welnu, hier in Taizé zie ik hoe goedheid, op allerhande manier, plotseling doorbreekt: in de hartelijkheid waarmee de broeders met elkaar omgaan, in hun rustige en discrete gastvrijheid, en in het gebed. Daar zie ik duizenden jongeren die nauwelijks op een rationele manier hebben leren denken over goed en kwaad, over God, genade, over Jezus Christus, maar bij wie een spontane neiging tot het goede is te bespeuren."

Wat een verschil met Paulus’ bevindingen!
"Want ik weet dat in mij, dat is in mijn vlees, niets goeds woont. Immers, het willen is [er] bij mij [wel], maar het goede teweegbrengen, dat vind ik niet. Want het goede dat ik wil, doe ik niet, maar het kwade, dat ik niet wil, dat doe ik". (Rom. 7:18,19)

Helaas zijn gedegen bijbelonderwijs en de daarbij horende dogma’s niet populair in Taizé. De jongeren zoeken er liever de waarheid voor hun leven in de lange stiltes van preekloze diensten.

Geen hel
Logisch ook dat er binnen de alverzoenende Taizévisie geen plek is voor een Bijbelse hel. Als er al een hel is, dan een die als tijdelijk oord dient, waaruit Jezus de ongelukkigen verlost. Een soort RK vagevuur.

"Het geloof in de opstanding van Christus verzekert ons ervan dat de mensheid niet onvermijdelijk bestemd is tot de dood. Gods liefde is sterker, zoals de Russische icoon laat zien waarop Christus afdaalt in de Sheol om haar poorten open te breken en de gevangenen te bevrijden. Als gevolg daarvan, verandert de “plek van verderf” radicaal van karakter. Het is nu niet meer de plek waar God afwezig lijkt, maar de plek waar de realiteit van de zonde in het licht van Christus wordt gesteld. Deze plek is een ruimtelijke omschrijving van “de tweede dood” (Openbaring 20,6). Dat wil zeggen: de volgehouden weigering om de liefde die God altijd en aan iedereen aanbiedt, aan te nemen. Het begrip ‘hel’ onthult zo twee essentiële facetten van Gods onvoorwaardelijke liefde: zij respecteert de vrijheid van de mens volledig en zij blijft desalniettemin beschikbaar voor ieder mens, zelfs al zou die haar weigeren. De hel verkondigt op paradoxale wijze het goede nieuws dat het licht overal straalt, zelfs voor degenen die hun ogen gesloten houden uit angst of ergernis.

Is deze situatie definitief? Van binnenuit gezien, lijkt onze ‘hel’ altijd een doodlopende weg. Maar zou er daadwerkelijk iemand bestaan die met zijn weigering het geduld van God kan overwinnen?"

Ofwel, volgens Taizé zal God niemand voor eeuwig naar de hel sturen.

Dit is wat Jezus zegt: Als dan uw rechteroog u doet struikelen, ruk het uit en werp het van u weg, want het is beter voor u dat een van uw lichaamsdelen te gronde gaat en niet heel uw lichaam in de hel geworpen wordt. (Matteüs 5:29)

Maar volgens Taizé moeten we de woorden van Jezus niet al te letterlijk nemen:
"Jezus’ uitspraken bieden ons geen letterlijke en objectieve beschrijvingen van spirituele begrippen. Ze hebben tot doel om ons binnen te leiden in de waarheid met betrekking tot God en onszelf. Het doel van Jezus’ spreken en handelen is enkel en alleen het overbrengen van de blijde boodschap van Gods plan met deze wereld.
Het is dus een ernstige misvatting als je, met een beroep op de strenge woorden van Jezus, angst zaait."

Op grond van Gods Woord hoeven degenen die verlost zijn door het bloed van Jezus geen angst meer te hebben voor een eeuwigheid in de hel. Het is echter wat al te goedgelovig om te stellen dat dit geldt voor iedereen die zich al dan niet christen noemt …

Gebeden in Taizé
Behalve het stille gebed, is ook het katholieke bidden aan de hand van iconen zeer populair in Taizé.
Iconen ondersteunen de schoonheid van het gebed. Zij zijn als vensters die openstaan op de werkelijkheid van Gods koninkrijk en die haar toegankelijk maken in ons gebed hier op aarde. Zij nodigen uit tot onze eigen ‘transfiguratie’, omvorming.

Ook al is een icoon een afbeelding, zij is niet alleen maar een afbeelding of een versiering. Zij is het symbool van de incarnatie. Zoals het Woord zich tot onze oren richt, stelt een icoon de geestelijke boodschap aan onze ogen voor."

Hiermee wordt Gods Woord aangevuld met menselijke visies op de Waarheid. Terwijl Gods Woord toch echt volkomen toereikend is. In plaats van menselijke iconen, zou de Heilige Geest de vormgever van onze gebeden moeten zijn.

De derde gebedsvorm die kenmerkend is voor Taizé, is het contemplatief bidden. Een Katholieke methode, waarbij minutenlang een woord of kort zinnetje wordt herhaald, met als doel om een Godservaring te krijgen. Een gebed zonder end, dat haaks staat op het Bijbelse model: geleid door de Heilige Geest Gods Woord bestuderen, leren begrijpen en volgens dat Woord leren handelen.

Liederen in Taizé
De in Taizé gezongen liederen kun je de muzikale variant van het contemplatief gebed kunnen noemen. Want de liedteksten bestaan uit een paar zinnen, die als een occulte mantra eindeloos worden gezongen.

De mystieke Taizégedachte erachter:
"Deze liederen ondersteunen ook het persoonlijk gebed. Zij bouwen langzamerhand een eenheid op van de persoon in God en zij kunnen het werk, de gesprekken en de rust ondersteunen; zij verbinden gebed en dagelijks leven. Zelfs buiten ons weten om zetten zij in ons een gebed voort, in de stilte van ons hart."

Bij een Taizélied wordt dus het verstand uitgeschakeld en het onderbewustzijn ingeschakeld. De Bijbel roept ons echter op om God lief te hebben met geheel ons hart, ziel en verstand. (Matteüs 22:37)

Eén van de Taizébroeders over deze liederen:
"Ik vraag me soms af of onze manier van zingen niet beschouwd kan worden als een korte inleiding op de ‘lectio divina’, op dat aandachtig lezen van het Woord dat ruimte vrijmaakt om de tekst in al zijn dimensies te laten weerklinken. Joden praten in dit verband van het ‘kauwen’ op de Thora. Een rabbijn die geciteerd wordt in de joodse tekstenbundel uit de eerste eeuwen na Christus, zei het volgende: “Bekijk de Thora van alle kanten, want alles zit erin besloten; alleen zij zal je de ware kennis geven. Word oud in dit bestuderen, geef het niet op; er bestaat niets beters.” (Mishna Abot 5,25) In Taizé ligt het herhalend zingen in het verlengde van dit ‘herkauwen’, in dit ademhalen via het Woord van God."

Dit “rusten in God” is niets anders dan een trancetoestand die de geestelijke deur wagenwijd openzet voor demonen. Wezens die gespecialiseerd zijn in het oproepen van kortdurende goede gevoelens. En… van oneindig langer durend leed.

In dit verband haal ik nog een artikel in de New York Times aan, waarin broeder Roger zijn jeugdige aanhangers aanspoort om door te gaan met stilte en gebed om zo “contact te krijgen met hun innerlijke leven”.

Er is echter maar één Bron waarop een christen zich aan zouden moeten sluiten en dat is Jezus Christus, de opgestane Heer.

Rooms-katholieke invloeden
De hele site van Taizé ademt een Katholieke, mystieke geest. Taizé onderhoudt dan ook warme banden met Rome. In 1986 bezocht Paus Johannes Paulus II Taizé en zei bij die gelegenheid dat hij “niet als iemand van buiten sprak, maar als iemand van binnen”.
Taizé is overduidelijk een met pauselijk gezag vooruitgeschoven pion op het religieuze schaakbord. Een pion die bestemd is om te promoveren tot loper van de Enige Ware Kerk, de Rooms Katholieke kerk.

Geen wonder dat deze gemeenschap populair is bij jongeren die vormgever willen zijn van hun eigen leven en geloof. Een geloof gestoeld op gevoel en goede werken.

Ter bevordering van de oecumene heeft Taizé altijd ontkend dat broeder Roger zich heimelijk van het protestantisme tot het katholieke geloof zou hebben bekeerd. Om dit te kracht bij te zetten staat er op de site van Taizé onder andere een artikel van Mgr. Daucourt, dat in Le Monde werd gepubliceerd:
"In de officiële documenten van de katholieke kerk voor mensen die al zijn gedoopt, wordt niet gesproken over een bekering tot het katholicisme, maar over de toelating tot de volledige gemeenschap van de katholieke kerk. Er zijn verschillende manieren om deze stap te zetten, maar in ieder geval is er altijd een schriftelijke, ondertekende verklaring voor nodig. Zo’n verklaring bestaat absoluut niet als het om frère Roger gaat. Hij erkende, samen met zijn broeders, het universele ambt van de paus. Hij deelde de katholieke geloofsopvatting over het ambt en de eucharistie. Hij vereerde de maagd Maria. Hij wilde leven vanuit zijn geloof, zonder met wie dan ook te breken. Dat was de positie die hij – niet zonder innerlijke strijd – probeerde in te nemen, in de hoop op een spoedig herstel van de zichtbare eenheid van alle christenen. Je kunt deze positie waarderen of tegenspreken, maar hoe is het mogelijk dat je je laat aanpraten dat frère Roger mensen zou hebben bedrogen door een heimelijke, officiële bekering tot het katholicisme?

Over zijn geloof zei de van huis uit protestantse Taizéoprichter, broeder Roger:
“ik bracht in mijzelf een verzoening tot stand tussen het geloof van mijn wortels en het mysterie van het katholieke geloof, zonder de verbondenheid met wie dan ook te verbreken.”

Het is overigens veelzeggend dat broeder Roger “het zelf tot stand heeft gebracht”.

Tja, volgens de letter van de katholieke wet mag broeder Roger dan geen katholiek zijn, maar in zijn doen en nalaten toch wel degelijk!

Oecumene
In de vorige paragraaf noemde ik al het woord oecumene. Taizé is er een warme pleitbezorger van. Om die eenheid onder christenen te bereiken, zijn er echter wel sloten water bij de klare wijn gegoten. Maar is dat eenheid in Christus? Is dat eenheid die de toets van het Woord kan doorstaan? De eenheid die binnen Taizé wordt gepromoot, heeft niks van doen met Gods liefde en waarheid, maar alles met het ontmantelen ervan. Spreekwoordelijk uitgedrukt: Met alle winden meewaaien, om tot zo veel mogelijk gelijke monniken met gelijke kappen te komen.

Veelzeggend is het artikel in het ND waarin Gerben Groeneveld (medeoprichter van Taizé Amsterdam) zegt:
“We zijn met Taizé Amsterdam en twee andere organisaties naar Auschwitz geweest. Er waren ook veel moslims mee. Die zeiden in de trein: we moeten bidden.”
Groeneveld vindt “deze openheid voor andere religies goed bij Taizé passen”…

En op de vraag wat jongeren zo aanspreekt in Taizésamenkomsten, antwoordt hij:
“Er is geen preek, geen belerend verhaal. De liederen zijn simpel en bevatten veel herhalingen. En er is veel stilte. Een Taizédienst bestaat uit zang die afgewisseld wordt met momenten van stilte. Daar komt bij dat de sfeer goed is: in Frankrijk hebben de broeders aan jongeren gevraagd welke kleur hen aanspreekt en dat bleek oranje te zijn. Dat is de kleur van Taizé geworden, met veel gedempt licht. De lage drempel maakt dat jongeren uit zowel rooms-katholieke als protestantse hoek zich tot Taizéactiviteiten aangetrokken voelen. Zelfs atheïsten komen mee naar de bijeenkomsten in Amsterdam.”

Gelovend volgens de Taizéstandaard verzoent men zich liever met elkaars dwalingen, dan dat het woord van God leidend is. Nergens lees je op de site van Taizé een verlangen, om de verschillen tussen de denominaties tegen het licht van de Bijbel te houden, om zo tot ware eenheid te komen.

Zo vormt Taizé een toonaangevende opmaat naar de vorming van een wereldkerk. Een kerk die wel eens onder katholieke vlag op het wereldtoneel zou kunnen verschijnen. Nu wordt er vooral gewerkt aan de eenwording van christenen, maar de geesten worden langzaamaan rijp gemaakt voor een verdere uitbreiding van de kring van gelovigen. En wel met de aanhangers van andere wereldgodsdiensten. Dit om tot een universele kerk te komen. Een wereldkerk als instrument van de antichrist.

Door de pelgrimage van vertrouwen, die jongeren uit vele landen samenbrengt, voort te zetten, begrijpen wij steeds dieper deze werkelijkheid: alle mensen vormen een familie en God woont in ieder mens, zonder uitzondering. (Bron)

Het evangelie
Dit is het evangelie volgens Taizé:
"Het evangelie verzekert ons dat de toekomst behoort aan hen die liefhebben en vergeven, ook al lijkt het soms anders."

De Bijbel leert dat de toekomst behoort aan hen die Christus toebehoren.

"Het evangelie verkondigen, betekent niet dat je een religie verspreidt die uitsteekt boven alle anderen. Het betekent dat je gewoonweg je hoop op vrede niet verzwijgt."

Tja, als je geen dogma’s wilt accepteren, dan kan Jezus nooit de enige weg tot God zijn. Dan verwordt het christelijk geloof tot één van de religies. Een religie die inderdaad nergens bovenuit steekt.

Maatschappelijke gerechtigheid
Maatschappelijke gerechtigheid is het sleutelwoord van de huidige Paus Franciscus. En van Taizé. Maar wat is deze maatschappelijke gerechtigheid waard als die niet gepaard gaat met een oproep tot bekering? Of anders gezegd: wat heb je eraan als je mensen te eten geeft, maar Jezus, het Brood uit de hemel, onthoudt? Als je ze vult met gevoel, terwijl hun geest leeg blijft? Maatschappelijke gerechtigheid heeft slechts een maximale houdbaarheidsdatum tot de dood van de geholpene. Dan komt het aan op deze allesbeslissende vraag: zijn de zonden afgewassen door het bloed van Jezus? Een kernvraag die in Taizé niet wordt gehoord.

Mariaverering
Broeder Alois zei tijdens een bezoek aan Polen:
Maria is altijd getuige van het feit dat God tot ons komt. Daarom kunnen wij ook kijken naar haar. Hier in Polen hebben jullie vertrouwen in de eucharistie en de verering van Maria die het voor vele mensen mogelijk heeft gemaakt om de grote beproevingen in de geschiedenis met het vertrouwen in God te doorstaan."

Het is dan ook niet vreemd dat er in de Kerk van Verzoening in Taizé een Maria icoon hangt. Ingezegend door de metropoliet van Leningrad tijdens een bezoek aan Taizé. Hoe on-Bijbels wil je het hebben?

Eucharistie
In plaats van het heilig Avondmaal, wordt in Taizé de Roomse eucharistie gevierd. Volgens de katholieke leer veranderen de hostie en de wijn daadwerkelijk in het lichaam en bloed van Jezus. Ofwel: Jezus wordt iedere keer weer gekruisigd. De Bijbel leert ons dat Jezus voor eens en altijd is gestorven voor onze zonden.
Want met één offer heeft Hij hen die geheiligd worden, tot in eeuwigheid volmaakt. (Hebreeën 10:14)

Taizé in Nederland
Ik heb ook nog een kijkje genomen op wat sites van enkele Nederlandse Taizégemeenschappen. Dit om te zien welke vrucht Taizé nu eigenlijk in Nederland voortbrengt. Het viel me op dat al de bezochte sites qua visie erg met elkaar overeen kwamen. Ik heb dus maar een willekeurige site genomen (Taizé Rotterdam) en citeer daarvan enkele zinnen die het Taizémodel goed typeren:
Het Taizégebed, in alle eenvoud komen tot de Bron. Een simpel ingerichte ruimte volstaat: een of meerdere iconen, een mogelijkheid op de grond te kunnen zitten. Een of meer instrumentalisten. Een eenvoudige liturgie zonder franje: een lied, een psalm afgewisseld met een alleluia, een schriftlezing, een lied, langere stilte, voorbeden, liederen. (Bron)

En dit bindt hen samen:
We vormen een jonge gemeenschap, zoekende naar God. We zijn oecumenisch, kerkgrenzen tellen niet, gebed en muziek verbinden. Onze achtergrond is Rooms­ of Oud­Katholiek, protestants, evangelisch, niet­kerkelijk gebonden, wel gelovig. (Bron)

Nergens een woord over de Bijbel als gezaghebbend Woord van God of over Jezus. Geen Heilige Geest die samenbindt in Jezus als de weg, de waarheid en het leven, maar gebed en muziek die de verbindende schakels vormen.

De “aantrekkelijkheid” van Taizé in één zin
Vanuit Taizé leiden brede wegen naar Rome, terwijl de enge weg naar het hemelse Jeruzalem nergens is te bekennen.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Waar ging het over in de Reformatie?

In deze collectie wordt aan de hand van diverse videos uitgelegd waar het om ging in de Reformatie. Ook wordt inzicht gegeven in de consequenties die de Reformatie heeft gehad.

De Bijbel in de Rooms-Katholieke Kerk en de reformatorische traditie

Er is een duidelijk verschil tussen protestanten en rooms-katholieken wat betreft het gebruik van de Bijbelruikbel. Ten tijde van de Reformatie hadden rooms-katholieke gelovigen vaak niet de beschikking over een Bijbel. Er waren wel delen van de Bijbel in vertaling beschikbaar. Maar ook nu nog wordt de Bijbel door protestanten meer gelezen dan door rooms-katholieken.

Avondmaalopvatting reformatoren

Bij de verschillende reformatoren bestonden verschillende inzichten met betrekking tot de viering van het Heilig Avondmaal. Het belangrijkste verschil van inzicht betrof het karakter van de mis/Avondmaal. Waar in de rooms-katholieke opvatting de mis het aanbieden van het offer van Christus aan God is waarbij de elementen daadwerkelijk veranderen in het lichaam en bloed van Christus, wordt dit laatste in de protestantse tradities ontkend. De verschillende protestantse stromingen hadden elk hun eigen interpretatie van het Avondmaal. Waar volgens Luther Christus met en onder de tekenen aanwezig is, zag Zwingli het vooral als een gedachtenismaaltijd, terwijl Calvijn grote nadruk legde op de geestelijke aanwezigheid van Christus in het Avondmaal.

Vasten

In de rooms-katholieke traditie is vasten altijd al een begrip geweest. Maar er waren ook andere vormen zoals zelfkastijding die met name door kloosterlingen gedaan werden. Dit werd beschouwd als een vorm van verootmoediging en boetedoening voor de zonden.

Bedevaart

Er zijn vele bedevaartplaatsen waar rooms-katholieken massaal naar toe trekken om in de meeste gevallen Maria te vereren. Ook zijn er bedevaartplaatsen die ontstaan zijn vanwege het feit dat daar een godvruchtig persoon heeft gewoond die later heilig verklaard is door de Paus. Bekende bedevaartplaatsen zijn Lourdes en Fatima. Maar ook in Belgie en Nederland zijn bedevaartplaatsen zoals Beauraing en Wittem.

Sacramenten

De Rooms-Katholieke Kerk kent een zevental sacramenten, de protestantse kerken twee. Er is ook een verschil in betekenis van de sacramenten. Een aantal van de rooms-katholieke sacramenten hebben een sterk symbolische waarde, terwijl de protestantse sacramenten dienen ter ondersteuning van het geloof.