Betekenis kerk & sacramenten in de Rooms-Katholieke Kerk

"Rome duidt sacramenten meer eigentijds"

Reformatorisch Dagblad - 16 december 2013

Het is een bekende tegenstelling: de Rooms-Katholieke Kerk als de kerk van sacramenten, de kerk van de Reformatie als de kerk van het Woord. Toch is er bij Rome veel veranderd rond de sacramenten. De leer is op dit punt minder hiërarchisch verwoord, eigentijdser en afgestemd op de Schrift.

In Utrecht vindt vandaag de presentatie plaats van het boek ”De zeven sacramenten” (uitg. 2VM, Bergambacht). Het is een Bijbels- en systematisch-theologische studie van twee Tilburgse priester-theologen, dr. Herwi W. M. Rikhof, emeritus hoogleraar systematische theologie, en dr. Archibald L. H. M. van Wieringen, universitair hoofddocent Oude Testament.

Sinds het Tweede Vaticaans Concilie (1963-1965) is er op het punt van de sacramenten veel veranderd. Biecht heet nu bij voorkeur ”sacrament van boete en verzoening”, niet meer gericht op allerlei individuele zonden, maar een verzoening die plaatsvindt in de gemeenschap van de kerk. Het befaamde ”laatste oliesel” of ”sacrament van de stervende”, vanouds gefixeerd op het stervensuur, heet nu ”sacrament van de zieken”. De nadruk ligt meer op ziekte dan op zonde.

Het huwelijk blijft een sacrament, maar heet een verbond in plaats van contract (Trente). Er is meer aandacht voor de eigen waarde van de liefdesgemeenschap tussen man en vrouw, niet primair gericht op de ”huwelijksplicht” (voortbrengen van kinderen), laat staan „bevrediging van begeerten” en „het bezit van het lichaam van de ander”, zoals de Codex van 1917 nog formuleerde.
Dit maakt niet ongedaan dat de kerk de sacramenten maakt en de sacramenten de kerk. Die aanduiding komt regelmatig voor in deze bundel over de zeven sacramenten: doopsel, vormsel, priesterschap, sacrament van boete en verzoening, sacrament van de zieken, huwelijk en eucharistie. Typisch voor de Rooms-Katholieke Kerk is dat de hele werkelijkheid als sacrament gedacht wordt: de Schrift, Christus en de kerk als een „oersacrament”, teken van de vereniging van God en de mens.

Rome legt nu weer de nadruk op de eenheid van doopsel en vormsel (protestantse equivalent voor belijdenis) als inwijding in het lichaam van Christus. Het vormsel is de voltooiing van de doop, gevolgd door deelname aan de eucharistie. Lang was Rome een kerk van de priester, die het heil bemiddelde naar de gelovige door de sacramenten. Naast deze priesterlijke taak is er nu ook de verkondigende taak vanuit het Woord. Aangaande de eucharistie, nog steeds hét sacrament van Rome, wordt na Vaticanum II steeds meer de nadruk gelegd op actieve deelname van de gelovigen. Dat is een breuk met de traditie waarin kerkgangers passief moesten toekijken naar de celebrerende priester.

Terwijl er voor Vaticanum II gesproken werd van het ”misoffer”, wordt er nu gesproken over ”de tweevoudige tafel van de Schrift en van de eucharistie.” De nieuwe theologie doet een pleidooi voor een herwaardering van herinnering ten koste van herhaling. De discussie daarover is nog niet uitgewoed, ook omdat de officiële catechismus van de kerk spreekt van herhaling van het offer van Christus en de transsubstantiatie handhaaft.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Betekenis "overeenstemming" tussen Rome en Reformatie

In 2017 is er een verklaring ondertekend door een tiental vertegenwoordigers uit de Rooms-Katholieke en Lutherse Kerk. In deze verklaring wordt de gemeenschappelijke overeenkomst met betrekking tot de rechtvaardiging vastgelegd. De verklaring is in het kader van 500 jaar Reformatie in 2017 ook ondertekend door vertegenwoordigers uit de gereformeerde traditie. Dit gebeurde in Augsburg.

Betekenis en rol van de Bijbel in de Rooms-Katholieke Kerk

Tot aan de Reformatie werd in bijna geen enkel gezin in de Bijbel gelezen. Het lezen van de Bijbel was voorbehouden aan de geestelijkheid (priesters, monniken en theologen). Geestelijken hadden namelijk gestudeerd om de inhoud van de Bijbel te begrijpen. Het feit dat er nauwelijks Bijbels in de landstaal beschikbaar waren vergemakkelijkte het lezen van de Bijbel niet.,

Betekenis zonde en genade in de Rooms-Katholieke Kerk

In de Rooms-Katholieke Kerk wordt anders gedacht over vergeving van zonde dan in de protestantse kerken. Dat vergeving plaatsvind door het zal door een rooms-katholiek bevestigd worden, maar in de dagelijkse geloofsuitoefening is er nog sterk sprake van de gedachte van "goede werken" om zalig te worden. Ook de Maria- en heiligenverering speelt een belangrijke rol in het bereiken van het heil,\ zelf bijdragen aan je zaligheid.

Betekenis Maria en heiligen in de Rooms-Katholieke Kerk

Maria heeft in de Rooms-Katholieke Kerk altijd een belangrijke rol vervult. Zij is een voorbeeld van geloof. De Mariaverering maar ook het aanroepen van heiligen is een veel voorkomend gebruik in roomse kringen. Naar de mening van de protestanten is dit on-Bijbels, omdat er alleen tot God gebeden kan worden en niet tot een ander. Volgens protestanten is de Maria-verering een bedreiging van de unieke rol van Christus als Voorbidder bij God.

Betekenis kerk & sacramenten in de Rooms-Katholieke Kerk

Voor een rooms-katholiek geldt dat het lidmaatschap van de Rooms-Katholieke Kerk ook betekent dat je ingelijfd bent in de Kerk van Christus. Bij protestanten staat veel het persoonlijke geloof in de Heere Jezus Christus centraal. Enkel door dit geloof kan iemand zalig worden. Sacramenten zijn in de Rooms-Katholieke Kerk een kanaal waardoor God genade mededeelt, terwijl de sacramenten in de protestantse kerken ter ondersteuning van het geloof dienen.

Betekenis van het heil in r.k. kerk

In de Rooms-Katholieke kerk is het heil verbonden aan het lidmaatschap van de kerk. "Zonder kerk geen heil". De protestanten verbinden het heil aan het geloof in de Heere Jezus Christus. Het instituut kerk functioneert daar veel meer om in gezamelijkheid het geloof te beoefenen en geleerd te worden in de rijkdom van Gods Woord.