Betekenis "overeenstemming" tussen Rome en Reformatie

"Is oecumene tussen Rome en Reformatie realistisch?"

In de Rechte Straat - 1 maart 2013

Eeuwenlang stonden de kerken van de Reformatie op het punt van Schrift en traditie lijnrecht tegenover elkaar. In onze tijd lijkt het er echter op –of wordt op z’n minst de indruk gewekt– dat beide elkaar dicht genaderd zijn. Is dat terecht?

Als we de ontwikkelingen in de Rooms-Katholieke Kerk sinds het Tweede Vaticaans Concilie bekijken, blijkt dat deze volop in beweging is. Daar waar het Eerste Vaticaans Concilie (1869-1870) de versteviging betekende van de traditionele positie van Rome, staat het Tweede Vaticaans Concilie voor vernieuwing en openheid. Hiermee werd duidelijk ingehaakt op de oecumenische geest en de verschillende hervormingsbewegingen binnen de Rooms-Katholieke Kerk van de 21e eeuw.

Het document over de oecumenische beweging dat op het Tweede Vaticaans Concilie is uitgevaardigd, geeft dit ook aan, maar schept tegelijk duidelijke kaders. Allereerst benoemt het dat het concilie de eenheid tussen alle christenen wil bevorderen. Het document geeft aan dat verdeeldheid duidelijk in strijd is met de bedoeling van Christus. Een uitspraak waar we ons in herkennen.
Leer boven oecumene
Het concilie vervolgt echter: “Nu zij haar leer over de Kerk heeft uiteengezet, wil zij uit verlangen naar het herstel van de eenheid tussen alle leerlingen van Christus aan alle katholieken hulpmiddelen en wegen voorhouden om aan de genade van deze goddelijke roeping te kunnen beantwoorden” (inleiding). En, vervolgt het conciliedocument: “Wij geloven namelijk, dat de Heer aan het ene apostelencollege, waarvan Petrus het hoofd is, alle goederen van het Nieuwe Verbond heeft toevertrouwd, en wel om op aarde één lichaam van Christus te vormen, waarbij allen die reeds op enigerlei wijze tot het volk van God behoren volledig moeten worden ingelijfd” (3).
Hieruit moeten we concluderen dat vanuit Rome bezien de leer vaststaat en dat er vanuit dit vaststaande gegeven moet worden gestreefd naar eenheid binnen de muren van de RoomsKatholieke Kerk, waarvan de paus het hoofd is.
Rechtvaardiging

Als we het hebben over eenheid tussen Rome en Reformatie, kunnen we niet om de leer van de rechtvaardiging heen. Bisschop De Korte, een van de sprekers op de nationale ontmoetingsdag van “Wij kiezen voor eenheid“ (6 oktober 2012), meent dat de rechtvaardigingsleer niet langer het grote struikelblok is tussen Rome en de Reformatie. Hij beroept zich daarbij op de gemeenschappelijke verklaring over de rechtvaardigingsleer door de Rooms-Katholieke Kerk en de Lutherse Wereld Federatie.
In artikel 4 van deze verklaring lezen we dat zij wil laten zien dat –op grond van de dialoog die gevoerd is tussen de deelnemende lutherse kerken en de Rooms-Katholieke Kerk– men thans in staat is om een gemeenschappelijke opvatting te vertolken over de rechtvaardiging door Gods genade.
Rome geeft in deze verklaring volmondig toe dat de mens door het geloof in Christus gerechtvaardigd wordt. De goede werken die hier volgens de Rooms-Katholieke Kerk aan bijdragen, worden verzwegen. Dit is mogelijk, aangezien er in de preambule (inleidende bepalingen) aangegeven wordt dat “deze verklaring niet alles bevat wat in elk van de kerken over de rechtvaardiging wordt geleerd…”. Zo kan Rome het geloof voor de rechtvaardiging zelfs fundamenteel noemen.

De reacties op deze verklaring waren divers en varieerden van instemmend tot afkeurend. Een van de voornaamste punten van kritiek is dat de rechtvaardiging is losgepeld uit de leer van de kerk, terwijl er juist op dit punt enorme beslissingen vallen. Wie bemiddelt het heil? Uiteindelijk de kerk! Dat is nog altijd het officiële roomse standpunt: “Door de kerk ontvangen wij het geloof en het nieuwe leven in Christus door het doopsel” Catechismus van de Katholieke Kerk, 168. Op grond van de Bijbel komen we tot een andere conclusie. Tussen God en een zondaar staat niet de kerk, maar het vleesgeworden Woord, Christus en Christus alléén!
Geloof

De vraag die hierbij nog beantwoord moet worden is: wat is de betekenis van het geloof bij Rome? Vaticanum I zegt: “Het geloof, dat het begin is van het menselijk heil, is een bovennatuurlijke deugd (lees: goede eigenschap in de mens, HtK), waardoor wij onder de invloed en de steun van de genade Gods genade geloven, dat wat Hij geopenbaard heeft, waar is” (“Dei Filius”, hfst. 3). Het is dus iets in de mens zelf, waarmee wij wat kunnen doen met Gods helpende genade. Het gaat hier over de rechtvaardiging van de gelovende mens, en niet van de goddeloze.
Dr. ir. J. van der Graaf concludeert dan ook in zijn in 2011 verschenen studie naar de vraag of de RoomsKatholieke Kerk verandert, dat er op het punt van de rechtvaardiging tussen Rome en de nazaten van de gereformeerde Reformatie geen consensus is bereikt.

Er zijn overigens meer verschillen tussen Rome en de Reformatie. Te denken valt aan de heiligenverering (en hun voorspraak), de positie en de plaats van de paus (onfeilbaarheid), de Mariaverering, de sacramenten (betekenis) et cetera. Zaken die stuk voor stuk in strijd zijn met de Bijbel. Is dan vol te houden dat er sprake is van werkelijke eenheid? Ook in 2013 worden deze onwaarheden nog steeds in stand gehouden.

Te verdraagzaam
Ds. T.Vanhuysse, die als expriester zijn in het Belgischeliefde Tongeren werkzaam is en bij zijn werkzaamheden door IRS ondersteund wordt, schrijft in een van zijn boeken: “Houd vast wat gij hebt en laat u niet verleiden, omwille van de “lieve vrede” iets af te doen of iets toe te voegen aan Gods Woord. Wat dit betreft mogen we gerust wat onverdraagzaam zijn. We zijn soms zo verschrikkelijk tolerant als het om de waarheid gaat, als Christus in Zijn Middelaarswerk wordt aangetast of verloochend. Misschien zijn we wel bang geworden voor wat onvrede of voor wat kritiek of misprijzen omwille van Zijn naam.”
De vraag is dan ook: als nu Gods Woord de norm is, past daarbij dan een of ander compromis, dat uiteindelijk Gods eer aantast? Past het te zeggen: “Wij kiezen voor eenheid“, inclusief de roomse traditie, en stellen dat boven “er staat geschreven“? Dan zeggen we: Nee!
En dat niet koud en kil om alléén maar kritiek te hebben op de Rooms-Katholieke Kerk. Ons past ootmoed! Immers, als we kijken naar de geestelijke stand van zaken in ons land: wat hebben wij dan gedaan met het ons toevertrouwde pand? Het is anno 2013 meer dan ooit nodig om, levend uit de Bron Christus, als kerken der Reformatie pal te staan voor het Woord van God. Tegelijk is het meer dan ooit nodig om dat Woord, het Evangelie van vrije genade, door te geven aan diegenen die menen op grond van verdiensten bij te kunnen dragen aan de zaligheid.

Plicht
Vooropgesteld, we willen het positief duiden dat er gezocht wordt naar geestelijke herkenning. Evenals dat met dankbaarheid geconstateerd kan worden dat er in de Rooms-Katholieke Kerk meer aandacht komt voor de persoon van Jezus. We hebben als kerken der Reformatie de plicht om bewogen te zijn met het geestelijk welzijn van onze naaste. Dus ook onze rooms-katholieke naaste!

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Betekenis "overeenstemming" tussen Rome en Reformatie

In 2017 is er een verklaring ondertekend door een tiental vertegenwoordigers uit de Rooms-Katholieke en Lutherse Kerk. In deze verklaring wordt de gemeenschappelijke overeenkomst met betrekking tot de rechtvaardiging vastgelegd. De verklaring is in het kader van 500 jaar Reformatie in 2017 ook ondertekend door vertegenwoordigers uit de gereformeerde traditie. Dit gebeurde in Augsburg.

Betekenis en rol van de Bijbel in de Rooms-Katholieke Kerk

Tot aan de Reformatie werd in bijna geen enkel gezin in de Bijbel gelezen. Het lezen van de Bijbel was voorbehouden aan de geestelijkheid (priesters, monniken en theologen). Geestelijken hadden namelijk gestudeerd om de inhoud van de Bijbel te begrijpen. Het feit dat er nauwelijks Bijbels in de landstaal beschikbaar waren vergemakkelijkte het lezen van de Bijbel niet.,

Betekenis zonde en genade in de Rooms-Katholieke Kerk

In de Rooms-Katholieke Kerk wordt anders gedacht over vergeving van zonde dan in de protestantse kerken. Dat vergeving plaatsvind door het zal door een rooms-katholiek bevestigd worden, maar in de dagelijkse geloofsuitoefening is er nog sterk sprake van de gedachte van "goede werken" om zalig te worden. Ook de Maria- en heiligenverering speelt een belangrijke rol in het bereiken van het heil,\ zelf bijdragen aan je zaligheid.

Betekenis Maria en heiligen in de Rooms-Katholieke Kerk

Maria heeft in de Rooms-Katholieke Kerk altijd een belangrijke rol vervult. Zij is een voorbeeld van geloof. De Mariaverering maar ook het aanroepen van heiligen is een veel voorkomend gebruik in roomse kringen. Naar de mening van de protestanten is dit on-Bijbels, omdat er alleen tot God gebeden kan worden en niet tot een ander. Volgens protestanten is de Maria-verering een bedreiging van de unieke rol van Christus als Voorbidder bij God.

Betekenis kerk & sacramenten in de Rooms-Katholieke Kerk

Voor een rooms-katholiek geldt dat het lidmaatschap van de Rooms-Katholieke Kerk ook betekent dat je ingelijfd bent in de Kerk van Christus. Bij protestanten staat veel het persoonlijke geloof in de Heere Jezus Christus centraal. Enkel door dit geloof kan iemand zalig worden. Sacramenten zijn in de Rooms-Katholieke Kerk een kanaal waardoor God genade mededeelt, terwijl de sacramenten in de protestantse kerken ter ondersteuning van het geloof dienen.

Betekenis van het heil in r.k. kerk

In de Rooms-Katholieke kerk is het heil verbonden aan het lidmaatschap van de kerk. "Zonder kerk geen heil". De protestanten verbinden het heil aan het geloof in de Heere Jezus Christus. Het instituut kerk functioneert daar veel meer om in gezamelijkheid het geloof te beoefenen en geleerd te worden in de rijkdom van Gods Woord.