Betekenis zonde en genade in de Rooms-Katholieke Kerk

"Genade tot “vervolmaking” of totale vernieuwing?"

In de Rechte Straat - 1 juni 2013

Een rooms-katholiek ziet Gods genade als “vervolmaking” van ons mens-zijn en/of als iets wat nauwelijks met de zonde te maken heeft. Hoe we tegen Gods genade aankijken, heeft alles te maken met de vraag of we als mens vanuit onszelf nog iets goeds kunnen doen.

Een bekend spreekwoord luidt: “Het is trekken aan een dood paard”, waarmee zoiets wordt bedoeld als: “Het is een onbegonnen zaak.” Een dood paard werkt niet mee. Je kunt eraan trekken, maar het zal niet meegeven. Je wordt er alleen maar ontzettend moe van.

Het beeld van een dood dier is precies dat wat de Duitse reformator Martin Bucer (1491-1551) gebruikt in zijn commentaar op Efeze 2:1: “En u heeft Hij mede levend gemaakt, daar gij dood waart door de misdaden en de zonden.” Bucer schrijft: “Evenzeer als een nutteloos kadaver, dat dood is naar het lichaam, zonder enig gevoel of beweging is, zo is hij die dood is door de zonden en overtredingen ook zonder enig gevoel of beweging van vroomheid.” Hoe dan ook, de Bijbel is er duidelijk over: “dood.”
Van een zieke of een gewonde kun je nog iets verwachten, maar van een dode niet meer. Dood is dood.

Vervolmaking
Dit gaat radicaal in tegen de theologie van de scholasticus Thomas van Aquino (1225-1274), wiens meest geciteerde uitspraak waarschijnlijk is: “De genade heft de natuur niet op, maar veronderstelt haar en vervolmaakt haar.” Volgens Thomas van Aquino is de menselijke natuur weliswaar verwond en heeft deze correctie nodig, maar is deze niet dood. De genade van God vult aan wat wij vanuit onszelf nog missen, en corrigeert ons ook deels. Thomas van Aquino geeft toe dat het mens-zijn (de menselijke natuur) onvolkomen is en dus genade behoeft. Het mens-zijn en de schepping zijn in hun onvolkomenheid echter wel goed.
Dit is de rooms-katholieke leer ten voeten uit. Paus Leo XIII heeft in de encycliek “Aeterni patris” (1879) de theologie van Thomas aanbevolen als inspiratiebron en leidraad voor de rooms-katholieke theologie. En nog steeds is de heilig verklaarde Thomas van Aquino, door paus Benedictus XVI een “groot Kerkleraar” genoemd, van groot belang voor het rooms-katholicisme. Niet voor niets noemt Benedictus XVI hem regelmatig, onder andere in zijn catechesereeks naar aanleiding van het door de Rooms- Katholieke Kerk uitgeroepen Jaar van het Geloof (2012-2013). In deze catechesereeks is ook de genoemde gedachtegang van Thomas van Aquino merkbaar. Benedictus XVI zegt daarin bijvoorbeeld: “Door het geloof ontdekken we dat de ontmoeting met God valoriseert, vervolmaakt en verheft wat in de mens waar, goed en schoon is.”

Totale vernieuwing
De Bijbel spreekt echter niet over Gods genade als datgene wat de mens compleet maakt.
De menselijke natuur, die in de Bijbel vaak wordt benoemd als “vlees”, is van geen enkele waarde. In Romeinen 8:6-7 staat: “Want het bedenken des vleses is de dood; maar het bedenken des Geestes is het leven en vrede; Daarom dat het bedenken des vleses vijandschap is tegen God; want het onderwerpt zich der wet Gods niet; want het kan ook niet.”
Geest en vlees staan lijnrecht tegenover elkaar. Als veel van Jezus’ volgelingen zich ergeren aan Zijn rede naar aanleiding van het wonder van de vermenigvuldiging van de broden, zegt Jezus: “De Geest is het, Die levend maakt; het vlees is niet nut. De woorden, die Ik tot u spreek, zijn geest en zijn leven” (Johannes 6:63). Wat hier eigenlijk staat, is dit: wat voor het menselijke verstand onaanvaardbaar is, wordt geleerd door de Geest. Jezus’ woorden druisen in tegen vlees en bloed. Ze zijn “Geest”, ze zijn “leven.” Wie Zijn woorden aanneemt, wordt levend gemaakt door de Heilige Geest. Het is niet verwonderlijk dat de mensen zich aan Zijn woorden storen. Puur menselijk gezien is het geloofsinzicht ook een onmogelijkheid. Het is alleen mogelijk door de Geest.

In Zijn gesprek met Nicodemus in Johannes 3 spreekt Jezus op soortgelijke wijze over de tegenstelling tussen vlees en Geest. Hij zegt zelfs: “Tenzij dat iemand wederom geboren worde, hij kan het Koninkrijk Gods niet zien” (vers 3). Eigenlijk spreekt Jezus hier over geboren worden “van bovenaf.” Er is vernieuwing nodig door de Geest, door dat wat van boven komt. In 2 Kor. 5:17 wordt ook gesproken over een totale vernieuwing: “Zo dan, indien iemand in Christus is, die is een nieuw schepsel; het oude is voorbijgegaan, ziet, het is alles nieuw geworden.” Door Gods genade wordt de mens dus compleet vernieuwd.

Relevante artikelen uit diverse bronnen

Collecties in categorie

Betekenis "overeenstemming" tussen Rome en Reformatie

In 2017 is er een verklaring ondertekend door een tiental vertegenwoordigers uit de Rooms-Katholieke en Lutherse Kerk. In deze verklaring wordt de gemeenschappelijke overeenkomst met betrekking tot de rechtvaardiging vastgelegd. De verklaring is in het kader van 500 jaar Reformatie in 2017 ook ondertekend door vertegenwoordigers uit de gereformeerde traditie. Dit gebeurde in Augsburg.

Betekenis en rol van de Bijbel in de Rooms-Katholieke Kerk

Tot aan de Reformatie werd in bijna geen enkel gezin in de Bijbel gelezen. Het lezen van de Bijbel was voorbehouden aan de geestelijkheid (priesters, monniken en theologen). Geestelijken hadden namelijk gestudeerd om de inhoud van de Bijbel te begrijpen. Het feit dat er nauwelijks Bijbels in de landstaal beschikbaar waren vergemakkelijkte het lezen van de Bijbel niet.,

Betekenis zonde en genade in de Rooms-Katholieke Kerk

In de Rooms-Katholieke Kerk wordt anders gedacht over vergeving van zonde dan in de protestantse kerken. Dat vergeving plaatsvind door het zal door een rooms-katholiek bevestigd worden, maar in de dagelijkse geloofsuitoefening is er nog sterk sprake van de gedachte van "goede werken" om zalig te worden. Ook de Maria- en heiligenverering speelt een belangrijke rol in het bereiken van het heil,\ zelf bijdragen aan je zaligheid.

Betekenis Maria en heiligen in de Rooms-Katholieke Kerk

Maria heeft in de Rooms-Katholieke Kerk altijd een belangrijke rol vervult. Zij is een voorbeeld van geloof. De Mariaverering maar ook het aanroepen van heiligen is een veel voorkomend gebruik in roomse kringen. Naar de mening van de protestanten is dit on-Bijbels, omdat er alleen tot God gebeden kan worden en niet tot een ander. Volgens protestanten is de Maria-verering een bedreiging van de unieke rol van Christus als Voorbidder bij God.

Betekenis kerk & sacramenten in de Rooms-Katholieke Kerk

Voor een rooms-katholiek geldt dat het lidmaatschap van de Rooms-Katholieke Kerk ook betekent dat je ingelijfd bent in de Kerk van Christus. Bij protestanten staat veel het persoonlijke geloof in de Heere Jezus Christus centraal. Enkel door dit geloof kan iemand zalig worden. Sacramenten zijn in de Rooms-Katholieke Kerk een kanaal waardoor God genade mededeelt, terwijl de sacramenten in de protestantse kerken ter ondersteuning van het geloof dienen.

Betekenis van het heil in r.k. kerk

In de Rooms-Katholieke kerk is het heil verbonden aan het lidmaatschap van de kerk. "Zonder kerk geen heil". De protestanten verbinden het heil aan het geloof in de Heere Jezus Christus. Het instituut kerk functioneert daar veel meer om in gezamelijkheid het geloof te beoefenen en geleerd te worden in de rijkdom van Gods Woord.